Het strand van Shanghai is niet schoon te krijgen

Op de groenige binnenzee drijft vuilwit schuim. Shanghai aan Zee illustreert een van de grote problemen waar China mee kampt: een ongekende vervuiling van de leefomgeving....

Lauw, vettig schuim spoelt over de voeten van de badgasten van het nieuwe strand van Shanghai. Vorige maand ging het open en de autoriteiten hadden nog zo hun best gedaan er een pronkstuk van te maken, hier aan de oever van de Oost-Chinese Zee.

Want Blue Water Golden Sand Water Land, zoals Shanghais jongste attractie officieel is gedoopt, is niet zomaar een strand. Vele miljoenen renminbi’s zijn het afgelopen jaar uitgetrokken om een onappetijtelijke strook zee-oever op ruim een uur rijden van de binnenstad om te toveren in een tropisch paradijs, een ambitieuze jonge wereldstad als Shanghai waardig.

120 Duizend ton fijn zand werd aangesleept van het eiland Hainan in Zuid-China om de grijze blubber te bedekken die de kusten van Shanghai kenmerkt. Een kloeke dam werd neergelegd, om een binnenzeetje te creëren van drie bij een kilometer. Het water van die binnenzee werd krachtig gezuiverd, in een poging de modder en chemicaliën weg te werken die de Yangtze-rivier hier naar zee afvoert. Palmen werden geplant, looppaden van Nieuw-Zeelands hardhout getimmerd.

En daar zitten ze dan, op een doordeweekse zonnige zomerdag, honderden Shanghaise middenklassegezinnen die dit prijzige kunststuk kunnen betalen. Ze hebben omgerekend vijf euro de man neergeteld – kinderen onder de 1,20 meter half geld – om het strand op te komen, en nog eens tien euro voor een wankel plastic tafeltje, een parasol en een paar stoelen.

In ruil krijgen ze een formidabel veiligheidscordon: zeven strandwachten die op hoge stoelen in het water zitten, strak in het gelid, met ertussen nog eens zeven man in bootjes, plus drie coördinatoren in grote rubberboten en twee speedboten van de politie, dit alles centraal geleid vanuit een immense, uit hardhout opgetrokken verkeerstoren in de branding.

De kans op verdrinking is dus klein in Blue Water Golden Sand Water Land. Het zand is ook in orde: zachtgeel, ja bijna goudkleurig. Maar blauw, schoon water, ho maar. Op de groenige binnenzee drijft vuilwit schuim, als een uitgewerkt afwasmiddel dat gestaag aanspoelt op het gouden strand.

Ongewild is Shanghai aan Zee een illustratie geworden van een van de grote problemen waar China mee kampt: een ongekend vervuilde leefomgeving. Deze week maakte de regering bekend dat ze maar liefst honderd miljard euro gaat uittrekken om het water in het land schoner te krijgen. In waterzuiveringsinstallaties alleen al zal de komende vijf jaar een recordbedrag van 33 miljard euro worden geïnvesteerd.

China heeft het milieu schromelijk verwaarloosd in de afgelopen 25 jaar van economische liberalisering en in de decennia daarvoor, toen de ouderwetse communistische economie domineerde. Het gevolg is dat het nu kampt met bijna dode rivieren, ernstig vervuilde grond, industrie die nog steeds op grote schaal water verspilt en regionale watertekorten.

Peking begon enkele jaren geleden de milieuproblemen wel aan te pakken, maar heeft erkend dat de aanpak tekort schiet. De milieudoelen in het centrale vijfjarenplan 2001-2005 zijn niet gehaald. Zo heeft bijna de helft van China’s ruim zeshonderd grote steden nog helemaal geen waterzuivering, of zijn er installaties aangelegd die niet naar behoren functioneren.

Eind dit jaar zal in alle steden voor het eerst rioolbelasting worden ingevoerd, van nog geen twee dubbeltjes per duizend liter water. Een andere mega-investering – 32 miljard euro – behelst de aanleg van een systeem van kanalen en pijpleidingen dat rivierwater van het waterrijke zuiden naar het droge noorden zal omleiden.

Het grote probleem van de regering is echter de bestrijding van de vervuiling bij de bron. Honderden nieuwe waterzuiveringsinstallaties zullen het rioolwater van de steden wel schoner kunnen maken, maar het aanpakken van de duizenden fabrieken die vaak ongestraft hun afval blijven lozen en de vervuiling met pesticiden door de landbouw is veel moeilijker onder controle te brengen, aldus milieudeskundigen.

Op het strand van Shanghai wordt intussen getracht het vuil weg te werken. Langs de vloedlijn veegt een peloton schoonmakers het schuim aan wal. Geen badgast die ervan opkijkt.