Zet Afghaanse papaver-teelt in voor aidspatiënt

Als het Afghaanse drugsprobleem niet wordt aangepakt, blijft stabiliteit in Irak een illusie, betoogt Peter van Ham. Papaver platbranden heeft alleen geen zin, inzetten voor medische doeleinden wel....

Sinds de Amerikaanse invasie van Afghanistan in oktober 2001, is ditland opnieuw wereldleider geworden in de opiumproductie die de westersemarkt bereikt in de vorm van heroïne. De Verenigde Naties schatten datAfghaanse drugs voorzien in tweederde van de wereldvraag, hetgeen per jaartot zo'n tienduizend slachtoffers leidt.

Dit drugsprobleem bedreigt niet alleen de Europese veiligheid envolksgezondheid, maar vormt tevens het grootste obstakel voor dedemocratisering van Afghanistan. Bovendien is de opiumproductie debelangrijkste bron van inkomsten voor de Taliban en Al Qa'ida, dat daarmeehet terreurnetwerk financiert dat de wederopbouw van Irak blokkeert.Afghanistan dreigt dus het Colombia van Europa te worden, waardoor hetbovenaan onze prioriteitenlijst moet staan. Dit is helaas geenszins hetgeval.

De acute crisis in Irak neemt bijna alle westerse aandacht enfinanciële middelen in beslag. Maar als het Afghaanse drugsprobleem nietrigoureus wordt aangepakt, blijft stabiliteit in Irak een illusie. Irak isnu een belangrijk doorgeefluik voor heroïne (en hasj) voor de Europesemarkt. De Afghaanse regering-Karzai heeft de papaverteelt officieelverboden sinds begin 2002, en zelfs een soort jihad afgekondigd tegendrugs. Daarbij krijgt Karzai veel buitenlandse steun.

De EU heeft onlangs 376 miljoen euro geoormerkt om in de komende tweejaar de Afghaanse opiumproductie aan banden te leggen. Brussel denkthierbij met name aan het stimuleren van alternatieven voor opium, zoalsabrikozen en graan. Dit is een stap in de juiste richting, maar is tevenseen strategie die pas op de middellange termijn (na vijf jaar) werkelijkeffect zal kunnen hebben.

Een alternatief is de strategie van de Amerikaanse Drugs EnforcementAgency (DEA) die vorig jaar de zogenaamde Central Poppy Eradication Force(CPEF) opzette om plaatselijke leiders over te halen papavervelden tevernietigen. De resultaten zijn nog mager en het project is zeer kostbaar.Bovendien schaadt het slechts de verarmde bevolking en niet dedrugshandelaren die de verkoopwaarde van hun voorraad zien stijgen.

Ook militaire middelen worden op verschillende manieren ingezet. Zoworden Britse Special Forces gebruikt om de mobiele laboratoria (die vanopium heroïne maken) op te sporen en onschadelijk te maken. Duitslandheeft de afgelopen jaren enkele duizenden Afghaanse politiemannen opgeleidom de drugssmokkel tegen te gaan. De VS staan een radicalere oplossing voordie al geruime tijd in de war on drugs in Colombia wordt geprobeerd: hetbespuiten van de opiumvelden met herbicide. Maar dit is een controversiëleaanpak omdat dit de gezondheid van de plaatselijke bevolking aantast en desamenwerking met boeren verder bemoeilijkt. President Karzai heeftbesproeiing (vanuit de lucht) tot nu toe tegen weten te houden, en slechtsandere methoden (verbranding) toegestaan. Maar welke vernietigingsmethodeook wordt gebruikt, het succes lijkt op voorhand beperkt. De VS hebben metdeze strategie in Latijns-Amerika immers nauwelijks resultaat behaald, envijf jaar en 3 miljard dollar later kan deze war on drugs als misluktworden beschouwd.

Een creatievere oplossing wordt aangeboden door de Senlis Council, eendrugs-denktank uit Parijs, die zich sterk maakt voor de legalisering vande Afghaanse papaverteelt voor medische toepassingen. Wanneer een deel vande opiumproductie wordt aangewend voor medicijnen (zoals morfine encodeïne), wordt de warlords een essentiële bron van inkomsten ontnomen.Tevens wordt daardoor de boerenbevolking weer hoop geboden op een normaalleven, hetgeen het fragiele vertrouwen in de huidige Afghaanse democratiezal versterken. Afghanistan produceert nu slechts een fractie van depapavers voor dit soort medische doeleinden, maar de wereldwijde vraag naarmedische opiaten is groot en de prijzen zijn navenant hoog. Dit betekentdat met name ontwikkelingslanden, waar een groot aantal aidspatiëntenondragelijke pijn lijden, zich dit soort medicijnen niet kunnenveroorloven. De Senlis Council heeft berekend dat de wereldwijde vraag naarpijnstillende medicamenten zo'n tienduizend ton opium omvat, meer dantweemaal de huidige productie van Afghanistan. In Turkije en India is alervaring opgedaan met een beperkte legalisering van de opiumproductiealdaar.

Het Amerikaanse Congres heeft in deze landen enkele streng bewaakteprojecten ondersteund met onder meer de voorwaarde dat 80 procent van demedicijnen voor de Amerikaanse markt bestemd is.

Het is duidelijk dat traditionele anti-drugsstrategieën niet effectiefen efficiënt zijn. De EU moet vooral doorgaan met het stimuleren vanalternatieven voor de papaverteelt en het versterken van het juridischesysteem in Afghanistan, maar het Amerikaanse beleid van afkopen envernietigen is volstrekt zinloos. De CPEF heeft dit jaar slechtstweehonderdvijftig van de 17 duizend hectares papavervelden vernietigd,hetgeen 780 miljoen dollar heeft gekost. Met dit geld had de hele oogstopgekocht kunnen worden, tegen dezelfde prijzen die de warlords nubetalen. Maar de regering-Bush is tegen de legalisering van de papaverteeltomdat dit de 'verkeerde boodschap' zou afgeven.

De Senlis Council zal tijdens een bijeenkomst in Kaboel, van 25 tot 29september, een rapport uitbrengen waarin deze medische optie nader wordtbekeken en nieuwe scenario's worden uitgewerkt. Enkele weken daarvoorzullen de EU-ministers (tijdens een bijeenkomst in Newcastle) de situatiein Afghanistan bespreken. De EU heeft zich op de vlakte gehouden over deSenlis-voorstellen, maar doet er goed aan deze serieus te nemen. Binnenenkele jaren is Afghanistan een narcostaat geworden. Het huidige beleidfaalt en daarom zijn innovatieve ideeën het waard te worden ondersteund.