'VS richtten al uren na '11/9' vizier op Irak'

De toenmalige veiligheidsadviseur van de VS, Condoleezza Rice, nam al enkele uren na de aanslagen van 11 september 2001 contact op met Londen om de kwestie-Irak te bespreken.

Dat heeft de toenmalige Britse ambassadeur in Washington, Christopher Meyer, donderdag gezegd tegen een panel dat de Britse rol in Irak onderzoekt.

Meyer was van 1997 tot 2003 ambassadeur in Washington. Hij zei dat hij nog op 11 september 2001 met Rice sprak. "Ze zei er niet over te twijfelen dat dit een daad van Al Qaida was en te willen uitzoeken of er ook een mogelijke band met Saddam Hussein was."

Belang
Zijn opmerkingen zijn van belang, want ze suggereren dat de VS de verantwoordelijkheid voor de aanslagen al vlug bij het regime in Bagdad legden. Jaren later moest de regering van toenmalig president George Bush erkennen dat Saddam Hussein niets met de aanslagen te maken had.

Donderdag was de derde dag dat de onderzoekscommissie openbare hoorzittingen hield. De Britse rol in Irak wordt onderzocht, van de periode vlak voor de inval in 2003 tot juli 2009.

Voor de aanslagen waren de Amerikaanse adviseurs voor het buitenlands beleid nog het meest bezorgd over Rusland, zei Meyer. Daarna, sinds een ontmoeting op de ranch van Bush in Texas in april 2002, richtten zij zich op Irak.

Steun
Deze bijeenkomst is van belang, omdat critici denken dat het hier was dat de toenmalige Britse premier Tony Blair zijn steun gaf aan het afzetten van Hussein -een jaar voordat het Britse parlement hiermee instemde.

Op de ranch sprak Blair 'een flink lange tijd' met Bush zonder dat daar adviseurs bij aanwezig waren, aldus Meyer. Hij voegde eraan toe dat hij niet zeker weet 'in welke mate er een overeenstemming werd bereikt' tijdens de ontmoeting.

Volgens Meyer had Bush al voor hij het presidentschap won aangegeven dat zijn zwaktes lagen op het gebied van buitenlands beleid en wilde hij zich richten op Rusland en de bouw van een raketschild.

Op welk moment een oorlog met Irak ondervermijdelijk werd, kon Meyer niet beantwoorden. 'Wat wel onvermijdelijk was, was dat het Amerikaanse levens zou kosten om een verandering van regime teweeg te brengen.'

Toch was tot december 2002 oorlog niet de enige optie was om Hussein uit het zadel te wippen. Volgens Meyer hoopte Rice 'door middel van diplomatie de druk op te voeren' en daarmee Saddam te dwingen in ballingschap te gaan, of een interne coup te bewerkstelligen.

Ook Groot-Brittannië zou deze werkwijze geopperd hebben. Het uitoefenen van druk via de Verenigde Naties was geen 'lankmoedig, zwak Europees gebrek aan wilskracht', aldus de oud-ambassadeur, maar eerder een 'sluw plan om die kerel te pakken te krijgen'.