Luns keurde eliminatie premier Congo goed

De toenmalige Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Joseph Luns, zou in 1960 zijn zegen hebben gegeven aan het ‘elimineren’ van de Congolese premier Patrice Lumumba.

Dat schrijft historicus Bart Stol, verbonden aan het Onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur van de Universiteit Utrecht, in het Historisch Nieuwsblad.

Stol baseert zich op archiefstukken van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Lumumba werd in 1961 vermoord.

Eliminering

Stol vond in de archieven onder andere een bericht dat Luns in oktober 1960 stuurde aan de Nederlandse ambassadeur in Congo. ‘Ik ben met u van mening dat voor de situatie in Congo eliminering van Lumumba de enige afdoende oplossing zou zijn’, aldus de Nederlandse minister.

Lumumba was in mei gekozen tot de eerste premier van het onafhankelijke Congo.Voormalig kolonisator België was in toenemende mate bezorgd over Lumumba’s anti-Belgische houding. Ook de VS vertrouwden de Congolese premier, die flirtte met de Sovjet-Unie, niet.

Zowel Belgische als Amerikaanse veiligheidsdiensten maakten plannen om Lumumba te ‘elimineren’. Zo ontwikkelde de CIA een plan om Lumumba te vergiftigen door een variant van het poliovirus in zijn tandpasta te spuiten.

Gesprekspartners

Nederlandse diplomaten spraken vanaf augustus 1960 regelmatig met onder meer de Belgische minister van Afrikaanse Zaken, d’Aspremont Lynden, over de ‘eliminatie’ van Lumumba. Stol: ‘Wat daarbij opvalt, is dat de Nederlanders hun Belgische gesprekspartners niet temperden’.

In januari 1961 werd Lumumba, na een coup door legerofficier Mobutu, gearresteerd. Een Belgisch vliegtuig, gevlogen door een Belgische piloot, bracht de afgezette premier over naar de opstandige provincie Katanga.

Enkele uren na zijn aankomst werd Lumumba door een vuurpeloton doodgeschoten. Een onderzoekscommissie van het Belgische parlement oordeelde in 2004 dat België ‘morele verantwoordelijkheid’ droeg voor de dood van Lumumba.