België kiest tussen erg, erger, en ergst

Regionale verkiezingen maken Belgische politici oververhit. Saai zijn de verkiezingen dan ook allerminst.

Let wel, de liberale MR en de socialistische PS zijn coalitiepartners op nationaal niveau. Maar de gemoederen zijn bij veel politici oververhit. ‘Het gevolg van jaren spuuglelijke nationale politiek’, concludeert de Gentse politicoloog Carl Devos. ‘Het is tegen dat decor dat de Vlaamse en Waalse spelers nu hun stuk opvoeren.’

Hoewel soms nauwelijks te ontwarren gaat het op 7 juni om regionale verkiezingen waarmee de burgers de samenstelling van de parlementen en regeringen in Vlaanderen, Wallonië en Brussel bepalen. Op zich al genoeg reden voor spektakel.

Wie wordt de grootste
Aan Franstalige voeren de PS en MR een keiharde machtsstrijd: wie wordt de grootste. De socialisten worden opnieuw geplaagd door schandaaltjes. De Waalse minister Donfut (Gezondheid, sociale actie en gelijke kansen) toucheerde jarenlang naast zijn salaris 13 duizend euro per maand als ‘adviseur’ voor Waalse energiebedrijven. Een wethouder, ook PS, is gearresteerd omdat hij grove kinderporno (verkrachting van baby’s) verzamelde. De kwesties overschaduwen het eerste succes van het herstelplan in Wallonië, geleid door minister-president Rudy Demotte (PS).

Reynders ruikt dan ook zijn kans. Zijn MR passeerde in 2007 de PS bij de nationale verkiezingen, en hij wil dat kunstje over twee weken op regionaal niveau herhalen.

Brulboei
Aan Vlaamse kant is de politiek versnipperd. Vlaams Belang, de grootste partij, ziet de aanhang slinken na jaren van gedwongen oppositie. Een deel van de VB-kiezers stapt over naar nieuwkomer Lijst Dedecker van voormalig judocoach Jean-Marie Dedecker, vaak omschreven als de ‘brulboei’ of de Vlaamse Pim Fortuyn.

Naar verwachting winnen de christen-democraten (CD & V), zodat hun minister-president Kris Peeters zijn werk kan voortzetten. Vrijwel zeker maken ook de liberalen (Open VLD) weer deel uit van de coalitie. Of de Vlaamse socialisten (SP.a) wederom van de partij zijn, is de vraag. De SP.a slaagt er niet in de kiezer met een aansprekend verhaal en een inspirerende leider te overtuigen.

Vuurwerk
Levert dit al vuurwerk, brisant zijn de effecten op de nationale regering. Aan de Wetstraat zetelt nu een ploeg van Vlaamse christendemocraten en liberalen en Waalse socialisten, liberalen en christendemocraten. Erg stabiel en slagvaardig is die coalitie niet. Pijnlijke besluiten werden doorgeschoven (zware bezuinigingen) of als té riskant overgeheveld naar regionaal niveau (nieuwe ronde staatshervorming). Devos: ‘Er wachten deze regering al zware tijden, maar na de verkiezingen komt daar een dimensie bij: verliezers op regionaal niveau zullen zich op nationaal niveau harder opstellen.’ Want de volgende (nationale) verkiezingen komen er al weer aan: in 2011.

Stel – niet onwaarschijnlijk – dat de liberalen in Wallonië winnen, ten koste van de PS. Ze kunnen nu federaal al nauwelijks door één deur, dat wordt na 7 juni nog moeilijker. En verwacht niet dat de PS na een nederlaag geneigd is te snoeien in de sociale zekerheid om het financieringstekort op te lossen.

Aan Vlaamse zijde lijkt Open VLD te verliezen. Dat de liberalen vervolgens nationaal de begrotingsdiscipline – hun bestaansrecht – laten varen, is onwaarschijnlijk.

Devos schetst een somber beeld. ‘Of de stemverhoudingen veranderen niet en alles blijft nationaal zoals het was: dat is erg. Waarschijnlijk verschuiven de verhoudingen wel en dan komt er meer ruzie: dat is erger. Het ergst is als de partijen de federale regering opblazen: dan hebben we dit najaar weer verkiezingen. De keuze is dus eigenlijk eenvoudig: erg, erger of het ergst.’