Britten alert op ‘nepstudenten’

Naar aanleiding van een grote antiterreuractie is in Groot-Brittannië een discussie losgebarsten over het visumsysteem voor studenten. Dat zou door moslimextremisten, met name afkomstig uit Pakistan, worden misbruikt om het land binnen te komen.

De Britse politie heeft vrijdag huiszoekingen gedaan in de omgeving van Liverpool en Manchester, in een poging een mogelijk terreurcomplot – inclusief bijbehorende ‘bommenfabriek’ – te ontmaskeren. Tot dusver zijn twaalf verdachten gearresteerd.

Het is nog onduidelijk hoe concreet de dreiging was, maar volgens Britse media, die zich zeggen te baseren op welingelichte bronnen bij veiligheidsdiensten, was ‘een zeer grote aanval aanstaande, mogelijk binnen enkele dagen of weken’. In een van de huizen zijn foto’s gevonden van drukke locaties in Manchester.

‘Operatie Pathway’ begon noodgedwongen op woensdagavond nadat de hoogste Britse antiterreurchef, Bob Quick, zich per ongeluk had laten fotograferen met een leesbare samenvatting van het dossier. De 49-jarige Quick is intussen zijn baan kwijt.

Door de actie zijn de spanningen tussen Groot-Brittannië en Pakistan opgelopen. Elf van de twaalf verdachten blijken uit laatstgenoemd land afkomstig. Ze komen hoofdzakelijk uit het grensgebied met Afghanistan.

Het gaat in tien gevallen om jonge mannen die met studentenvisa het land zijn binnengekomen. Nog geen week geleden had Phil Woolas, minister voor Immigratie, toegegeven dat studentenvisa ‘het grootste lek zijn in de grenscontroles’.

Jaarlijks reizen 285 miljoen mensen Groot-Brittannië in en uit, van wie 400 duizend met een studentenvisum.

Volgens de jongste gegevens zijn afgelopen jaar 9.544 Pakistaanse studenten toegelaten tot Groot-Brittannië. Het visumsysteem is omstreden, onder meer omdat een aanzienlijk aantal buitenlandse studenten zich vervolgens nooit laat zien bij colleges. Sommigen blijken afkomstig van obscure Pakistaanse scholen die in de praktijk een dekmantel blijken voor illegale immigratie.

Groot-Brittannië zelf telt eveneens talloze ‘nepscholen’, waar volgens de naambordjes bijvoorbeeld Engelse cursussen worden gegeven, zo beaamt het ministerie van Binnenlandse Zaken. De regels en controles zijn daarom onlangs al aangescherpt. Begin deze maand werd bekend dat 460 van de 1.880 Britse instanties die erkenning hadden gevraagd om buitenlandse studenten te mogen ontvangen, door de UK Border Agency zijn afgewezen.

Dat laat onverlet dat de overheid steeds nadrukkelijker wordt geconfronteerd met de ‘Pakistaanse connectie’. Het land telt 600 duizend inwoners van Pakistaanse origine. Jaarlijks reizen 400 duizend Britse ingezetenen naar Pakistan.

De overgrote meerderheid doet dit voor familiebezoek, maar van enkele duizenden wordt aangenomen dat zij radicale koranscholen of trainingskampen van terreurorganisaties bezoeken.

De minstens vijftien grote terreurcomplotten die sinds 2003 in Groot-Brittannië zijn ontdekt, hebben ‘nagenoeg allemaal’ een verband met Pakistan. Dit claimt hoogleraar Michael Clarke, verbonden aan het Royal United Services Institute, een denktank.

Van de huidige terreurdossiers die MI5 en andere diensten op hun bureaus hebben, zou driekwart zijn oorsprong vinden in Pakistan.

De Britse premier Gordon Brown heeft Pakistan de afgelopen dagen al gemaand ‘meer te doen’ om te voorkomen dat extremisten naar Groot-Brittannië komen. Wajid Shamsul Hasan, de Pakistaanse hoge commissaris in Londen, kaatste de bal echter terug. ‘Elke dag arresteren we verdachten, waar we ze ook kunnen vinden.’

Volgens hem deugt juist het steeds verder geautomatiseerde visumsysteem niet, dat is gebaseerd op vragenlijsten en scores. ‘Als ze ons eerst zouden vragen de mensen te screenen die een visum willen, zouden we kunnen helpen.’