Hoge cijfers op Obama’s eerste rapport

Barack Obama heeft zijn eerste honderd dagen als president goed doorstaan. Commentaren zijn positief. Aan welke eigenschappen heeft hij dat te danken? (met video)

President Barack Obama. Het is moeilijk voorstelbaar hoe moeilijk voorstelbaar dat was, een jaar geleden. Honderd dagen zit de onwaarschijnlijke winnaar van de verkiezingen nu in het Witte Huis, en het lijkt of hij nooit anders heeft gedaan.

Obama bleek niet de stiekeme socialist en terroristenvriend voor wie zijn Republikeinse tegenstanders hadden gewaarschuwd, maar een pragmaticus met gematigde instincten. Hij had weinig ervaring in Washington. Maar Obama stampte een efficiënte en slagvaardige regering uit de grond.

Daarom krijgt hij zulke goede cijfers op zijn eerste rapport: de stroom van opiniepeilingen en commentaren ter gelegenheid van de ‘honderd dagen’-mijlpaal. Ruwweg tweederde van de Amerikanen keurt zijn optreden goed. En steeds minder Amerikanen denken dat het met hun land de verkeerde kant op gaat.

Maar over Obama’s grote beleidsinitiatieven zijn de meningen verdeeld. Hij organiseerde snel een ongekend groot stimuleringspakket. Tegelijkertijd weigert hij in crisistijd iets in te leveren van zijn dure hervormingen in gezondheidszorg, energie en onderwijs. Obama bleek bereid het land daarvoor diep en langdurig in de schulden te steken.

Uit peilingen blijkt dat Amerikanen zich hierover zorgen maken. In de CNN-peiling waarin 75 procent Obama de kwaliteiten van een president toeschreef, steunde slechts 57 procent zijn beleid.

Tekst loopt door onder video
]]>

Wat in Obama's stijl heeft de Amerikanen zo’n gunstige indruk gegeven? Waarom aarzelen ze toch over de goede afloop? Hier zijn de eigenschappen die Obama’s presidentschap vormen:

De onverstoorbare
De uitbraak van varkensgriep is ‘reden voor zorg, maar niet voor paniek’, zei Obama maandag, en uit zijn mond klinkt zoiets geruststellend. Obama weet in zijn publieke optredens een kalmte en gelijkmatigheid te leggen. In tijden van crisis en miljardeninterventies zien Amerikanen dat graag in hun leider. De ‘buikbeslissingen’ van George W. Bush hebben in hun ogen niet tot veel goeds geleid. Obama ziet er op tv nooit uit als iemand die makkelijk van zijn stuk te brengen is. Het zelfvertrouwen en de introspectie die hem aangeboren lijken, etaleert hij in de media vakkundig. Kersverse minister gesneuveld? ‘Ik heb het verknald’, zegt Obama rustig, en wekt de indruk uit zoiets lering te trekken.

De communicator
Obama is voortdurend aanwezig in de huiskamer van de Amerikanen, en legt hun uit hoe de gecompliceerde kredietcrisis in elkaar steekt. Vanavond geeft hij zijn derde rechtstreeks uitgezonden persconferentie, daarnaast is hij te gast geweest bij Jay Leno en tal van serieuze interviewers. Hij geeft grote toespraken waarin hij de nuances van zijn aanpak belicht. Obama is altijd een natuurtalent voor de televisiecamera’s geweest, en dat helpt hem nu als president. In schril contrast met zijn voorganger weet hij uitstekend uit zijn woorden te komen.

De gematigde
Obama heeft de minister van Defensie van Bush aangehouden en de havik-achtige Hillary Clinton benoemd op Buitenlandse Zaken. Zijn terugtrekking uit Irak verloopt uiterst voorzichtig. Hij sluit Guatánamo Bay, maar langzaam. Hij geeft de memo’s van de regering-Bush vrij, maar wil liever geen vervolging of afrekeningen in commissies. Mensenrechtengroeperingen vinden dat dit tekortschiet. Maar conservatieve Amerikanen zijn gerustgesteld.

De primus inter pares
Obama organiseert tegenspraak achter de schermen. Hij ziet zijn tekortkoming en vertrouwt op de ervaring van knappe koppen uit de regering-Clinton: Rahm Emanuel (stafchef), Larry Summers (economisch adviseur), Richard Holbrooke (gezant voor Afghanistan), en Peter Orszag (begrotingsdirecteur). Mede daardoor verloopt het begin tamelijk gladjes.

De verzoener
Slechter is het gelopen met Obama’s belofte de kloof tussen links en rechts in de Amerikaanse politiek te overbruggen. Obama stuitte meteen bij het doorvoeren van zijn stimuleringspakket op afwijzing door de Republikeinen. Hij deed zijn best hen voor zich te winnen. Maar heeft Obama de beleidsvorming niet te veel uit handen gegeven aan de Democratische loopgravenstrijders in het Congres? Of is zijn verzoeningsgezindheid uiteindelijk een pose? De Democraten hebben nu alles voorbereid voor een omstreden hervorming van de gezondheidszorg zonder Republikeinse steun.

De gokker
Obama bleek bereid tot een sprong in het duister, met het sturen van 21 duizend soldaten extra naar Afghanistan – een naar zijn zeggen militair niet te winnen oorlog. Newsweek sprak van ‘Obama’s Vietnam’. Binnenlands is Obama bepaald radicaal gebleken. Hij is bereid begrotingstekort en staatsschuld te laten oplopen om de economie uit het slop te krijgen en zijn ambitieuze programma uit te voeren. Over concrete pijnlijke ingrepen spreekt hij nauwelijks. Of dat op den duur kan uitmonden in een zuiniger begrotingsbeleid, zoals hij belooft, betwijfelen velen.

De hervormer
Obama is van alle kanten gewaarschuwd zich te concentreren op de economische crisis en zijn grote linkse hervormingen uit te stellen. Maar met een zelfverzekerd ‘Wij zijn hier niet gekomen om kleine dingen te doen’ schuift hij die raad ter zijde. Hij staat erop alles tegelijk te doen, de economie op een nieuw fundament te bouwen en het land op een andere koers te zetten, zoals Ronald Reagan eens een conservatief tijdperk inluidde. Commentatoren houden hun hart vast en conservatieven waarschuwen voor Europese toestanden. Maar misschien voelt Obama de tijdgeest aan. Door de kredietcrisis is een einde gekomen aan jaren van ongebreidelde expansie en ontkenning van milieuproblemen. De Amerikanen twijfelen aan zichzelf en zijn bereid iets minder vijandig naar de staat te kijken.

De omarmer
Net als in de VS zijn velen in het buitenland blij met de charismatische nieuwe president, die de hoop op verbetering belichaamt. Obama heeft in Europa en Latijns-Amerika reizen afgelegd vol omarmingen van buitenlandse collega’s. Zijn toon tegenover moslim-landen is veel gematigder dan die van Bush. Maar kopzorgen als Iran, Noord-Korea, Pakistan en Israël/Palestina zijn niet verdwenen.

Obama heeft al met al een goede indruk gemaakt. Maar over het effect van zijn initiatieven kan nog niet worden geoordeeld. Wat doet hij als het Congres echt dwarsligt of zich een acute buitenlandse crisis voordoet? We weten het niet.

Obama heeft in de eerste honderd dagen gezaaid. Was het de kiem van een historisch succes? Of juist van een mislukking? De tijd moet het leren.