Poolse evers leiden luxeleven in stad

Een dol everzwijn verwondde in Warschau zeven mensen. Maar stadszwijnen afschieten stuit op boze reacties...

Zeven gewonden, gesloten scholen en een oproep van de politie om binnen te blijven: de inwoners van het vlakbij Warschau gelegen Zabki zullen het recente bezoek van een vechtersbaas aan hun verder rustige gemeente niet licht vergeten.

Hoewel de politie onmiddellijk de achtervolging inzette, bleef de dader, die voordien nog gesignaleerd was op de parking van de groothandel Makro, spoorloos. Een massale klopjacht in de bossen rond Zabki leverde alleen een grote plas bloed op. Waarschijnlijk was de onruststoker in de bossen aan zijn verwondingen bezweken.

Ook naar zijn motieven is het gissen. Boswachter Krystyna Gradzka, die als speurder bij het onderzoek betrokken was, vermoedt dat hij even voordien door een auto werd gegrepen. ‘Dat zou zijn razernij verklaren. Bij gewonde dieren, zeker als het everzwijnen betreft, kan je beter uit de buurt blijven.’

Want dat was de oorzaak van alle ellende: een dol everzwijn. Het was niet de eerste keer dat Warschau daarmee te maken kreeg, vertelt Gradzka, en het zal ook niet de laatste keer zijn. Het aantal evers in en rond de hoofdstad neemt de laatste jaren gestaag toe, en daarmee ook de kans op een herhaling van het incident van vorige maand.

Volgens schattingen van bosbeheer telt de hoofdstad tussen de vijfhonderd en duizend everzwijnen. Nog niet zoveel als in het bosrijke Berlijn (tienduizend), maar wel genoeg om overlast te veroorzaken. Want de wilde zwijnen houden zich niet aan hun natuurlijke biotoop. Regelmatig laten ze zich aantreffen in de Warschause buitenwijken, waar ze tot wanhoop van de bewoners tuinen omploegen op zoek naar larven en ander lekkers. Vooral tulpebollen blijken in de smaak te vallen.

Bij gebrek aan natuurlijke vijanden kunnen de zwijnen er ongestoord van hun maaltijd genieten. Ook van de mens hebben ze geen last. Dankzij de gestegen levensstandaard hoeven ze niet bang meer te zijn in de buik van een hongerige bewoner te verdwijnen.

De oplossing voor de everzwijnenplaag volgens de Warschause boswachters: afschieten. Maar sinds op internet een filmpje te zien is waarop een dierenarts van de politie een in het centrum verdwaalde eland doodschiet, durft de burgemeester van Warschau geen jachtvergunning meer af te leveren. De reacties waren zo vijandig dat de schutter zijn werk verloor, vertelt Gradzka’s collega Jozef Mierzwynski, in zijn vrije tijd zelf jager. In zijn oude Mercedes heeft hij het gewei van een hert liggen. ‘Heb ik een bronzen medaille mee gewonnen’, zegt hij trots.

Ook in steden waar de burgemeesters wel vergunningen afleveren, zoals Gdansk, Szczecin of Krakow, zijn de everzwijnen het centrum binnengedrongen. Om te ontsnappen aan de jagers hebben ze in deze laatste stad hun bossen verruild voor een grasveld met zicht op de Wawel, de historische burcht die de stad domineert.

Overigens zijn het niet alleen everzwijnen die het centrum opzoeken, vertelt Grzegorz Bas, een onderzoeker van het Krakowse natuurbeschermingsinstituut. ‘Met een beetje geluk kan je in de buurt van de Wawel ook bevers en vossen aantreffen. En marters – nuttige dieren, tenminste zolang ze niet aan je elektriciteitskabels knabbelen.’

Maar geen enkel dier trekt zoveel aandacht als het everzwijn. Om hen op te sporen, gebruikt Bas een met een antenne uitgerust apparaat. Maar vandaag geven zijn met zendertjes uitgeruste dieren geen teken van leven. Alleen een buizerd laat zich even zien. ‘Ze doen het erom’, grapt Bas, die aan een doctoraat werkt over het stadseverzwijn. ‘Altijd als ik met vrienden kom, spelen ze verstoppertje.’

Het is niet de enige eigenschap die de naar de stad verhuisde everzwijnen van de mens hebben overgenomen. Ook hun menu hebben ze aangepast. In plaats van in de aarde te wroeten op zoek naar ongedierte, geven ze de voorkeur aan menselijk afval, bij voorkeur brood. Hun luxeleventje heeft samen met het gebrek aan vijanden de voortplantingsregels overhoop gegooid: in de stad werpen de jonge zeugen al na een jaar, terwijl in de natuur drie jaar de regel is.

Nog een ander voordeel van het stadsleven is dat de zwakkere dieren niet voor hun leven hoeven te vrezen. In de Poolse steden lopen opvallend veel albino’s rond. In de natuur zouden die er volgens Bas door hun vijanden zo worden uitgepikt. Alleen aan de verkeersregels weten de everzwijnen zich nog niet te houden: jaarlijks zijn de everzwijnen in Krakow goed voor tien tot vijftien ongevallen.

Een oplossing heeft Bas niet. Hij is niet echt een voorstander van het afschieten, al geeft hij toe dat een zwijnebout niet te versmaden is. ‘Wel lang genoeg marineren.’

Ondertussen is de zender van Bas beginnen bliepen, een teken dat de evers in het veld verderop zich aan het roeren zijn. Maar ze houden zich wijselijk op afstand. Ook een gewaarschuwd everzwijn telt voor twee.