Vier opties die de patstelling in Syrië kunnen doorbreken

Noch president Assad, noch de oppositie is bij machte een doorbraak te forceren in Syrië. Het bloedvergieten gaat door, het buitenland zal niet militair ingrijpen en het regime weerstaat de economische sancties. Wat kan wel leiden tot resultaat?

Volgens de VS zijn de dagen van Bashar al-Assad geteld. Maar de Syrische president weet van geen wijken. De internationale gemeenschap, minus Rusland, China en Iran, worstelt met de vraag hoe het geweld te stoppen. Het Assad-regime is na bijna een jaar onrust verzwakt en niet meer in staat de oppositie uit te schakelen.

Omgekeerd is de oppositie niet sterk genoeg om het bewind te verjagen. Vier opties  hoe de patstelling kan worden doorbroken nu militaire interventie, zoals in Libië, is uitgesloten.

1. Wapensteun
Bewapen van het Vrije Syrische Leger (FSA).

Een sterker FSA kan de burgers van Hama en Homs beter beschermen. Ook vormt het FSA dan een grotere bedreiging voor het veiligheidsapparaat van Assad.
Deze optie wordt het meeste genoemd, ook in de VS. Het FSA is nu slechts bewapend met AK-47's. Met antitankwapens, luchtdoelraketten, nachtzichtapparatuur en communicatie-middelen kan het guerillaleger het zwaarbewapende Syrische leger beter bestrijden. Het probleem is: wie moet het gaan doen? Washington wil niet, net zoals in Libië. Ook Londen en Parijs, die eveneens weinig voelen voor een militaire interventie, zijn huiverig. Qatar kan een alternatief zijn. Ook kan het rijke Golfstaatje, dat tijdens de Libië-campagne de rebellen trainde, militaire adviseurs leveren. Turkije moet dan wel instemmen met gebruik van het eigen grondgebied voor deze 'heimelijke' operatie. 'Militaire interventie is prematuur', aldus Shadi Hamid van de denktank Brookings in Doha. 'Maar de tijd is gekomen om voorzichtig de militaire opties in overweging te nemen.' Nadeel: het conflict escaleert en wordt nog bloediger.

2. Bufferzone
Het instellen van een bufferzone langs de Turkse grens om de bevolking bescherming te bieden.

Een bufferzone kan, behalve op de burgerbevolking, ook een aantrekkingskracht hebben op belangrijke legereenheden die willen overlopen. Tot nu hebben complete tank- en pantserbataljons niet de wijk genomen. Gebeurt dit wel, dan zal het regime verder worden verzwakt. Assad zit er niet op te wachten dat zijn MiG-29-vliegers massaal uitwijken naar zo'n zone. Maar wie gaat, naast Turkije, de bufferzone beveiligen? De luchtmachten van Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, die beschikken over moderne Franse Mirages en Amerikaanse F16's, zijn een optie. Nadeel: Assad zal het 'afpakken' van Syrisch grondgebied niet pikken. NAVO-lid Turkije kan zo een direct militair doelwit worden van Damascus.

3. Meer sancties
Het opvoeren van de politieke en economische druk. Zwaardere economische sancties moeten Syrië uiteindelijk bewegen tot onderhandelingen en een dialoog.

Het regime voelt nu al de gevolgen van de beperkte, door de EU en VS opgelegde sancties. Maar een volledige economische boycot, gesteund door ook de Arabische Liga, zou een enorme tegenvaller zijn voor Damascus. De economische achteruitgang kan het verzet van de bevolking en de ontevredenheid in het leger aanwakkeren. Een berooide Assad kan dan ook minder uitgeven aan de krijgsmacht,  een van de grootste van het Midden-Oosten. Nadeel: zelfs als de Arabische Liga tot zo'n boycot overgaat, kan bondgenoot Iran Assad uit de brand helpen.

4. Heldere taal
Voer de militaire retoriek op, onder andere over een interventie door de NAVO, en het regime zal uiteindelijk 'imploderen'.

Het nieuws dat het Pentagon de militaire plannen voor een ingrijpen in Syrië actualiseert, zal zeker zijn opgemerkt in Damascus. Volgens de hoogste officier die is overgelopen, generaal Mustafa al-Sheikh, is slechts een derde van de landmacht militair paraat. De rest is gedemoraliseerd. Veel soennitische officieren zouden zijn gearresteerd of aan de kant zijn gezet. 'Het leger zal in februari uiteenvallen', zei Al-Sheikh zondag. Dat klinkt overdreven. Maar dat Assad zoveel moeite heeft om het verzet de kop in te drukken, voorspelt weinig goeds. Het nadeel: zo'n 'implosie' stort  Syrië zeker in een burgeroorlog.