vk column De euro heeft de Duitse macht niet beteugeld, maar gevestigd, betoogt Volkskrant-correspondent Arie Elshout. 'De eurocrisis fungeerde als een Autobahn.'

Neelie Kroes is een vrouw naar mijn hart: ze zegt waar het op staat. Maar ziet zij ook welke kant het met Europa op gaat? Dat kun je je afvragen na het geruchtmakende interview met de Volkskrant. Alle aandacht ging uit naar wat ze zei over de Grieken, maar tussen de regels zat nog iets anders verborgen. En dat was zowel onthullend als onthutsend.

De Europees Commissaris merkte terecht op dat de euro niet alleen een munt is. Ze was ook een middel om het in 1990 herenigde Duitsland in te snoeren. 'De andere Europese landen vreesden dat Duitsland te machtig zou worden als dat grote land ook nog eens die keiharde D-mark zou hebben. Daarom is de euro niet alleen een munt, maar ook een politiek fenomeen. Ze dient een groter belang. Ook daarom mag ze niet verdwijnen.'

Wat Kroes zegt over de redenen om de euro in te voeren, is waar. Het was de Franse president François Mitterrand die wilde dat de D-mark zou opgaan in een Europese eenheidsmunt. Europa - lees Frankrijk - zou zo greep krijgen op het Duitse monetaire beleid. Eerst had Mitterrand actief geprobeerd de Duitse hereniging tegen te houden, toen dat niet lukte, werd de euro voor hem de op een na beste optie om de Duitsers aan banden te leggen.

Kroes heeft gelijk als ze daarop wijst. Maar ze gaat in de fout als ze zegt dat de euro nog steeds de functie heeft de Duitse macht in te perken en daarom niet mag verdwijnen. Indirect laat ze blijken het afgelopen Europese crisisjaar een paar slagen te hebben gemist.

Heeft ze die niet gezien, heeft ze die niet willen zien, of heeft ze die niet begrepen, of wil ze die niet begrijpen? Staat zij daarin alleen? Lijden de hele Europese Commissie, heel Brussel, de Van Rompuys en de Barroso's, aan dezelfde beroepsblindheid? Is de waarheid zo ongemakkelijk dat de koppen zich diep in het zand boren?

Vorig jaar is duidelijk geworden dat de euro precies het tegenovergestelde heeft gedaan van wat de bedoeling was: ze heeft de Duitse macht niet beteugeld, maar gevestigd. De eurocrisis fungeerde als een Autobahn, waarop de Duitsers tot ver bezuiden de Alpen hun macht hebben uitgebreid.

De premiers van Italië en Griekenland werden na druk van Angela de Grote vervangen. Alle eurolanden moeten een streng bezuinigingsbeleid volgen naar Duits model. De Franse president Nicolas Sarkozy, in zijn persoonlijk leven liefhebber van lichtvoetige Cécilia's en Carla's, is afhankelijk van de potige Angela voor zijn herverkiezing.

Twintig jaar na de eenwording heerst Duitsland over Europa, niet ondanks, maar dankzij de euro. Mitterrand draait zich om in zijn graf.

Europa kreeg geen greep op Duitsland, maar Duitsland kreeg greep op Europa. De euro moet net zo hard zijn als de D-mark. Dat is een cultuuromslag voor landen als Frankrijk, die in het verleden hun munt zonodig ondergeschikt maakten aan politieke en zelfs electorale overwegingen.

Als de Grieken de euro verlaten, krijgen zij de vrijheid terug om door het devalueren van hun munt hun economie weer concurrerend te maken en te laten groeien. Misschien zeggen zij dan Kroes na: er was geen man overboord toen we ontsnapten aan de Duitse tucht. Wie weet hoe aanlokkelijk dat vervolgens kan worden voor anderen.

^{Arie Elshout is Volkskrant-correspondent in de Verenigde Staten.}