Israëlische kiezer wil ‘tijdperk van zwakte’ afsluiten

Israël gaat dinsdag naar de stembus. Het rechtse Likud lijkt een goede kans te maken op de overwinning...

‘We hebben er genoeg van te vechten, we hebben er genoeg van moedig te zijn, we hebben er genoeg van te winnen, we hebben er genoeg van onze vijanden te verslaan.’

De uitspraak van Ehud Olmert dateert al uit 2005, kort voor de terugtrekking uit de Gazastrook en de Kadima-revolutie die hem uiteindelijk tot premier zou kronen in 2006. Maar vier jaar oud of niet, in rechtse Israëlische kringen zijn ze de woorden van Olmert niet vergeten. Schamperend zetten ze zich er donderdag op een verkiezingsbijeenkomst van Likud in Jeruzalem tegen af.

‘Wij gaan het tijdperk van illusie en zwakte beëindigen’, zegt lijsttrekker Benjamin Netanyahu, met een dunne glimlach om de lippen. ‘Wij beginnen het tijdperk van helderheid en kracht.’

Zwakte, daar hebben de Israëlische kiezers genoeg van. De oppositiepartijen van het, in de termen van Netanyahu, ‘nationalistische kamp’ gaan dinsdag de verkiezingen winnen. De krant Haaretz voorspelt rechts een meerderheid van 66 van de 120 Knesset-zetels, met Likud als winnaar.

‘Het Israëlische leger heeft briljant geopereerd in Gaza’, zegt Netanyahu gul, verwijzend naar de 22-daagse oorlog met Hamas. De driehonderd toehoorders, van 18 tot 80, applaudisseren. Met zijn hand losjes in de broekzak hoort hij het aan. ‘Maar de regering heeft het leger het karwei niet laten afmaken.’ Meer applaus. ‘Wij gaan het Hamas-regime in Gaza ontmantelen.’

Alle opgetogenheid daargelaten, Likud kan de overwinning nog ontgaan. Naarmate de verkiezingen dichterbij komen slinkt de voorsprong op Kadima, de middenpartij die Ehud Olmert na corruptieschandalen heeft overgedragen aan Tzipi Livni. Niet dat Kadima er ineens veel aanhang bijkrijgt. Wel lopen Likud-stemmers weg naar het ultrarechtse Yisrael Beitenu, dat furore maakt met felle stellingnames tegenover Israëlische Arabieren. Haaretz voorspelt dat Likud uitkomt op 27 zetels, Kadima op 25 en Yisrael Beitenu op 18 zetels.

‘Mocht Netanyahu uiteindelijk van Livni verliezen dan komt dat door de verdeeldheid binnen rechts’, zegt Shlomo Avineri, als politicoloog verbonden aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Het kan tot de paradoxale situatie leiden dat de grootste partij geen natuurlijk meerderheid kan vinden in de Knesset en er een zwakke coalitie tot stand komt.

‘De zetelverdeling zal dan moeilijk zijn. Het formeren van een brede coalitie met Likud en de Arbeidspartij is niet eenvoudig, vanwege politieke verschillen en persoonlijke rivaliteiten.’

Het is mogelijk ‘dat we woensdag wakker worden met een ongelukkig resultaat’, houdt Netanyahu zijn aanhang in Jeruzalem voor. ‘De meeste mensen in het nationalistische kamp willen mij als premier. Maar ze denken dat ik toch wel gekozen ga worden en stemmen op een kleinere partij. Ik zeg: als je mij wilt, stem dan Likud!’

De wederopstanding van Likud heeft een postmodern gezicht. Om de hals van een van de Likud-cheerleaders zit een Arafat-sjaal gedrapeerd. Het is al een paar maanden een hip accessoire onder Israëlische jongeren, zonder dat ze daar enige politieke betekenis aan geven. Van dat 21ste eeuws rechts zouden de illustere voorgangers van Benjamin Netanyahu ongetwijfeld gruwen.

Het gedachtegoed van Likud leek bij de vorige verkiezingen, in 2006 achterhaald. Met een verlies van 15 zetels was Likud naar de marge van de Knesset verbannen, waar Netanyahu een schamele fractie leidde van 12 leden. De historische rol van rechts – met premiers Menachem Begin, Yitzhak Shamir en Ariel Sharon – leek uitgespeeld.

Het stokje was overgenomen door de van Likud afgesplitste middenpartij Kadima. Het denken was verschoven: van de oude idealen over een Groot Israël was afscheid genomen en de oprichting van een Palestijnse staat was onvermijdelijk. Maar premier Ehud Olmert heeft in samenwerking met de Arbeidspartij van Ehud Barak weinig tastbaars bereikt met die nieuwe inzichten. Wel zijn Israëli’s zich de afgelopen drie jaar nog onveiliger gaan voelen met Hezbollah in Libanon, Hamas in Gaza en Iran aan de horizon.

De centrumlinkse coalitie van Olmert laat een zwak en verloederd Israël achter, zegt Caroline Glick, stercolumniste van The Jerusalem Post en adviseur voor buitenlandse beleid van Netanyahu tijdens zijn premierschap van 1996-’99. ‘We hebben geen toekomst als we vergeten dat we kinderen van Zion zijn. We moeten ons niet verontschuldigen voor wie we zijn. We moeten trots zijn. Als we willen winnen komt het niet alleen aan op vuurkracht, maar ook dat je weet wie je bent en waar je je voor opoffert.’

Het ‘zwakke Israël’ weet niet wat het wil. ‘We moeten terug naar de traditionele standpunten, dan zal het weer een genoegen zijn de staat Israël te verdedigen’, zegt Dore Gold, die eind jaren negentig al ambassadeur bij de Verenigde Naties was en wordt getipt als topadviseur van Netanyahu mocht hij dinsdag de verkiezingen winnen. ‘Ik stel de volgende concrete doelen voor: een ongedeeld Jeruzalem, het Israëlische recht op verdedigbare grenzen en de onbestaanbaarheid van een Iran met atoomwapens.’

Het ‘zwakke Israël’ is het land dat zich terugtrok uit Zuid-Libanon en de Gazastrook en in ruil daarvoor raketbarrages van Hezbollah en Hamas kreeg in plaats van een rustig bestaan. Het zwakke Israël onderhandelt met de Palestijnen over vergaande concessies over de verdeling van Jeruzalem en het opgeven van Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Het verkeert in de veronderstelling dat de tijd dringt om tot een tweestatenoplossing te komen; dat de tijd dringt om de toekomst van de democratische Joodse staat veilig te stellen, voordat de Palestijnen er geen trek meer in hebben het land tussen de Middellandse Zee en de Jordaan te delen.