Sarkozy heeft honderd dagen om afwaardering uit te leggen

Het verlies van de AAA-status is voor Frankrijk de volgende bladzijde uit de kroniek van de aangekondigde degradatie. En het zal wellicht de laatste niet zijn. Frankrijk wist al lang dat het door kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) afgewaardeerd zou worden. De enige vragen waren: hoe ver voor de verkiezingen gaat het gebeuren?

De kredietbeoordelaar lijkt een voorkeur te hebben voor dramatische momenten om zijn adviezen bekend te maken: vlak voor of na een Europese top, aan de vooravond van een presidentiële toespraak. De afwaardering van vrijdag viel op wat de Fransen J - 100 noemen; honderd dagen voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.

Hoe vreemd het mag klinken: het zou best kunnen dat president Sarkozy opgelucht adem haalde toen hij het nieuws hoorde. Beter nu dan vlak voor de eerste gang naar de stembus. Hij heeft nog honderd dagen de tijd om zijn volk uit te leggen hoe om te gaan met deze afwaardering, terwijl hij van het behoud van de AAA-status juist zijn prioriteit had gemaakt.

Het is nog geen jaar geleden dat Sarkozy met een doodgraversgezicht zei dat het een ramp zou zijn als Frankrijk zijn AAA zou verliezen, en dat hij alles zou doen om dat te voorkomen. Eind vorig jaar, toen S&P bekendmaakte dat de afwaardering een serieuze mogelijkheid was, zette de president een lastige manoeuvre in ten einde gezichtsverlies te voorkomen. Het verspelen van de AAA was ernstig, maar zeker overkomelijk, luidde zijn nieuwe axioma. En: het waren niet de kredietbeoordelaars die in Frankrijk de dienst uitmaakten.

'Geen ramp'
Die woorden klonken door in de analyse die minister van Economie François Baroin vrijdagavond maakte, door Sarkozy naar de media gestuurd om de eerste kogels te vangen. 'Geen goed nieuws maar ook geen ramp' - zo was de strekking van Baroins reactie. Hij kon teruggrijpen op een uitspraak van de leiding van de Franse vestiging van S&P. Die had al weken tevoren uitgelegd dat een dergelijke afwaardering moest worden gezien als die van een leerling met alleen maar tienen op zijn rapport, die nu een keer een 9,5 haalt.

Minister François Fillon werd vervolgens het veld in gestuurd om de oppositie te pareren. 'De socialisten moeten maar eens hun eigen programma door Standard & Poor's laten doorlichten', vermaande hij. 'Interessant om te horen wat ze daar zouden vinden van een programma waarin alleen maar hogere uitgaven en meer belasting worden voorgesteld.'

De grote afwezige in die dans van reacties was president Sarkozy zelf. Daaruit kan worden afgeleid dat hij zich wel degelijk zeer kwetsbaar voelt door het verlies van de AAA-status.

In een toespraak zondag gebruikte hij alleen algemeenheden om de nieuwe situatie te benoemen: 'Deze crisis kunnen we alleen met moed en koelbloedigheid te lijf gaan. En van moed geven de Fransen elke dag in hun werk weer blijk.' Eind deze maand zal hij er in een toespraak uitgebreid op terugkomen, beloofde hij.

De president heeft nog bijna honderd dagen om de Fransen ervan te overtuigen dat Frankrijk weliswaar moet boeten voor de eurocrisis, maar dat het hervormingsbeleid van zijn regering erger heeft voorkomen. De oppositie ziet dat alvast heel anders. 'Niet Frankrijk is hier gedegradeerd, maar een politiek, een strategie, een regering', oordeelde de socialist François Hollande vanuit Guadeloupe, waar hij op campagne is.

François Bayrou gebruikte vergelijkbare woorden: 'Deze afwaardering is tekenend voor jaren van mislukking en ontsporingen.' Voor Marine Le Pen is de degradatie het bewijs van haar gelijk. 'Dit diskwalificeert iedereen die, van Sarkozy tot Bayrou en Hollande, de euro en een economisch model dat niet levensvatbaar is, heeft verdedigd.'

Het politieke lot van Sarkozy ligt nu deels in de handen van de financiële markten: het Franse rentetarief bleef vrijdag nog ongeveer stabiel. Gaat de rente oplopen, dan zal de regering reageren met nieuwe bezuinigingen, die Frankrijk in de vicieuze cirkel kunnen brengen waarin Italië en Spanje al rondtollen. Dan heeft ook Sarkozy aan honderd dagen niet genoeg.