Hoe is het met Wikileaks-helper Bradley Manning?

Na ruim anderhalf jaar (eenzame) opsluiting verschijnt oud-militair Bradley Manning, die Wikileaks voorzag van duizenden geheime diplomatieke berichten, aanstaande vrijdag voor een militaire rechtbank om zijn verhaal te doen.

Dan begint een hoorzitting van - zo wordt verwacht - meerdere dagen waarbij duidelijk moet worden of Manning voor de Amerikaanse krijgsraad berecht zal worden.

De aanklagers hebben al laten weten niet de doodstraf te zullen eisen. Dat is de straf die staat voor de ergste misdaad waarvoor Manning aangeklaagd had kunnen worden: het helpen van de vijand. Maar advocaat David Coombs zal voldoende werk hebben aan de 22 andere punten waarop zijn cliënt is aangeklaagd.

Het belangrijkste bewijs dat de aanklagers in handen hebben is het transcript van de chatgesprekken die Manning voerde met Adrian Lamo, een hacker die hij in vertrouwen nam toen hij in 2010 in Irak als inlichtingenanalist gestationeerd was. Hij vertelde Lamo over de 260 duizend diplomatieke berichten die hij had doorgesluisd naar Wikileaks. Hij zei dat die aantoonden hoe de Eerste Wereld de Derde Wereld uitbuit. Ook hekelde hij tegenover Lamo de slechte beveiliging van de geheime documenten.

Don't ask, don't tell
De chats geven inzicht in de motieven van Manning om de diplomatieke geheimen te lekken naar Wikileaks. 'Ik wil dat mensen de waarheid zien', zegt hij tegen Lamo. Maar er speelde meer. Manning zat op zijn zachtst gezegd niet goed in zijn vel. 'Ik ben een wrak', schreef hij aan Lamo. Hij zei te worstelen met zijn homoseksualiteit, zijn conservatieve opvoeding en met zijn positie in het Amerikaanse leger, dat met het 'don't ask, don't tell' beleid homo's ervan probeerde te weerhouden voor hun geaardheid uit te komen.

De advocaat van Manning zal het leger dan ook op dat punt proberen aan te vallen. Hij zal wijzen op de geestelijke en emotionele stress die Manning moest ondergaan en het feit dat er totaal geen controle was op het handelen van Manning. De aanklagers zullen moeten aantonen dat dit niet relevant is voor de misdaden die de oud-militair heeft gepleegd.

Isoleercel
De zaak-Manning kwam in de afgelopen anderhalf jaar regelmatig in het nieuws, vanwege de slechte omstandigheden waarin Manning gevangen werd gehouden. Hij viel onder het strengste gevangenisregime mogelijk. Omdat de Amerikanen bang waren dat hij zelfmoord zou plegen stond hij permanent onder toezicht. Hij verbleef 23 uur per dag in een isoleercel van 1,8 bij 3,6 meter. Het enige contact dat hij had was met zijn bewakers, die overdag om de 5 minuten vroegen of hij nog oké was. Als de bewakers hem 's nachts niet goed konden zien, maakten ze hem wakker om te controleren of hij nog steeds in orde was.

Dit ontlokte van verschillende kanten protest. De VN-rapporteur voor martelingen bekritiseerde de eenzame opsluiting van Manning en een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, P.J. Crowley, nam ontslag nadat hij de behandeling 'belachelijk en contraproductief' had genoemd. Ook kreeg president Obama een brief van vooraanstaande Amerikanen rechtsgeleerden die hem opriepen iets aan de zaak te doen. In april dit jaar werd Manning overgeplaatst naar een andere gevangenis in Fort Leavenworth, waar zijn detentieregime werd versoepeld.

Tussen april en december 2010 publiceerde Wikileaks ruim een half miljoen geheime documenten, met name over de oorlog in Irak en Afghanistan. Onder de door Manning gelekte documenten bevonden zich duizenden ambtsberichten, oorlogscorrespondentie over Irak en Afghanistan en een inmiddels beroemde video waarop te zien is hoe een lachende Amerikaanse militair elf mensen in Irak doodt door een precisiebombardement.

Volgens advocaat Coombs hebben de documenten de veiligheid van Amerika niet in gevaar gebracht, net zo min als de betrekkingen met andere landen. Ook zijn er volgens hem geen levens in gevaar gekomen door de vrijgekomen informatie.

Een speciaal fonds dat is opgericht ter ondersteuning van Manning heeft tot nu toe 400 duizend dollar verkregen van zo'n 5.000 donateurs. Het geld wordt onder meer gebruikt om de kosten van Mannings advocaat te dekken.