Obama blijft stil over Gaza

Barack Obama was duidelijk: ‘Als iemand raketten zou afvuren op mijn huis waar mijn twee dochters sliepen, dan zou ik alles doen om het te stoppen....

Het probleem voor Israël – en voor iedereen die wil weten wat de volgende president van de VS zal doen aan de crisis in Gaza – is dat hij die woorden sprak in de zomer van 2008 tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne, toen hij de stad Sderot in het zuiden van Israël bezocht. Zijn woorden vielen daar goed, zoals ze de Palestijnse leiders van Hamas staken. Maar ze legden minder gewicht in de schaal dan ze zouden doen nu hij is gekozen als opvolger van George W. Bush.

Obama heeft niet in het openbaar gesproken over de crisis in Gaza sinds die escaleerde. Er is ‘één president tegelijk’, zeggen Obama’s adviseurs. Zo laat de aanstaande president het hoofdpijndossier nog even over aan de zittende president.

Hoewel de VS nog altijd gelden als Israëls voornaamste bondgenoot, speelt de vleugellamme George W. Bush geen rol van belang in de wirwar van diplomatieke initiatieven om de strijd te beëindigen. Bush’ woordvoerder benadrukte kort geleden de onvoorwaardelijke steun voor Israël: ‘President Bush meent dat Hamas moet ophouden met raketten afvuren en dat dit de eerste stap moet zijn in een staakt-het-vuren.’

Wel heeft minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice naar verluidt overleg gevoerd met Obama en zijn toekomstige minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton. Of zij op haar beurt praat met de Israëliërs of andere bondgenoten, is niet bekend.

In het tijdelijke machtsvacuüm in Washington kijken Amerikaanse buitenlandexperts vooruit. In een essay in Foreign Affairs van Martin Indyk en Richard Haass, twee toonaangevende figuren in politiek Washington, wordt aangedrongen op diplomatieke toenadering tussen Israël en Syrië. De VS moeten zulk overleg aanjagen, aldus de auteurs, omdat alleen zo de groeiende, regionale macht van Iran kan worden ingeperkt. De invloed van Iran in de Palestijnse gebieden en Libanon is de grootste kopzorg voor Israël en de VS, schrijven Indyk en Haas.

Net als Bush acht Obama een nucleair Iran onaanvaardbaar. ‘Alle opties’ liggen op tafel, aldus Obama, inclusief de mogelijkheid van een aanval op Iran. Maar ook die woorden stammen uit de campagne, voordat hij werd gekozen.

In de Arabische wereld en onder progressieve Amerikanen is Obama’s recente afzijdigheid slecht gevallen. Critici wijzen er op dat de Democraat zich sinds de verkiezingen wél helder heeft uitgelaten over de terreuraanslagen in Mumbai en de economische crisis.

De duizenden mensen die dinsdag tegen Israël demonstreerden in diverse steden in de VS riepen Obama dan ook op zich uit te spreken: vóór een vreedzame oplossing in Gaza en tegen de steun voor Israël. Obama reageerde niet.

Hij ontvangt dagelijkse inlichtingenrapporten en houdt de toestand in Israël en de Palestijnse gebieden scherp in de gaten, zeiden zijn woordvoerders.

Topadviseur David Axelrod sprak onlangs in omfloerste bewoordingen over Obama’s Midden-Oostenbeleid. In een televisie-interview verkondigde Axelrod de intentie om hard te werken aan vrede en veiligheid voor beide partijen. Ook hij onderstreepte de ‘belangrijke band’ met Israël, een ‘geweldige partner’ van de VS.

Voor een inhoudelijke respons op de crisis zal de wereld moeten wachten tot 20 januari, wanneer Obama aantreedt. En ook op dit gebied zijn de verwachtingen voor Obama hoog. In politiek Washington heerst het gevoel dat Bush het Israëlisch-Palestijns conflict verwaarloosd heeft. De komst van Obama moet het einde markeren van die handen-af-benadering. ‘Ik heb de hoop’, zei de Democratische senator Sherrod Brown, ‘dat sterk presidentieel leiderschap hier het verschil kan maken.’