Hoe 'splendid' is het nieuwe isolement van de Britten?

De Britten, toch al nooit echt voorstanders van Europese samenwerking, hebben zich in een geïsoleerde positie gemanoeuvreerd met het nee van premier Cameron tegen een strengere begrotingsdiscipline.

Tim Michaels leeft mee met David Cameron. 'Hij heeft dit niet gewild, maar is ertoe gedwongen. Door de Fransen', zegt de vijftiger uit het Londense Greenwich op het terras van café Royal Teas. 'Maar hij heeft als een conservatief gehandeld. Voorzichtig. Zich niet laten meesleuren in de eurocrisis.' Voor de ingang van Marks & Spencer in Lewisham ziet Gillian Woods het anders. 'Nu staan we helemaal geïsoleerd en wij Britten hebben al zo weinig vrienden', zegt de 36-jarige docente Engels.

Achilles
De vraag die de Britten na de Nacht van Cameron proberen te beantwoorden, is niet of ze zich nu in een geïsoleerde positie bevinden, maar in hoeverre deze nadelig dan wel splendid is. Is het land Achilles of de schildpad in het Europa van twee snelheden? Eurofielen vrezen dat Groot-Brittannië nu amper politieke invloed meer heeft en dat uittreding een logisch gevolg is. Eurosceptici vinden het juist verstandig dat de premier het zinkende cruiseschip heeft verlaten, in plaats van mee te helpen bij het rechtzetten van de dekstoelen terwijl orkestleden met natte voeten de Negende van Beethoven spelen. De hoop bestaat dat Cameron de reddingsloep weet te navigeren naar het paradijs: een halfondergelopen Zwitserland in de Noordzee.

Voorlopig kan Cameron genieten van zijn status als held van zijn partij. Na terugkeer uit Brussel reed hij regelrecht naar het buitenverblijf Chequers waar Conservatieve Kamerleden hun Iron Man een ovatie gaven. Voor hen is dit pas het begin. Deze week reeds zal een delegatie Eurosceptici samen met, normaal gesproken eurofiele, topambtenaren op Buitenlandse Zaken een plan opstellen voor het terughalen van bevoegdheden uit Brussel.

Woede
Bij de Liberaal-Democratische coalitiepartner heerst ondertussen de woede. Nadat de Tories eerst een nieuw kiesstelsel om zeep hadden geholpen, draaien ze nu het andere stokpaardje van de Liberaal-Democraten de nek om: Europese samenwerking. Het is de vraag is of ze, gezien de slechte tussenstand in opiniepeilingen, de coalitie durven op te blazen.

Voor de Eurosceptici is Camerons 'overwinning' in Brussel een voorlopig hoogtepunt van een campagne die 23 jaar geleden is begonnen na de invloedrijke anti-Europese toespraak van Margaret Thatcher in Brugge. De leden van de 'Brugge-groep' in de partij hebben alleen interesse in de gemeenschappelijke markt en niet in een politiek-monetaire unie. Ze weten zich gesteund door het idee dat een aanzienlijk deel van de Britse bevolking, om historische en demografische redenen, van nature eurofoob is. Veel eilandbewoners hebben het gevoel in een uniek land te leven, hetgeen sommige nieuwkomers, lang niet altijd positief, onderschrijven. 'This England is so different...', berichtte een wanhopige Italo Svevo tijdens zijn Londense periode aan zijn in Triëst achtergebleven vrouw.

Eurosceptici
Dat het nu uit de hand is gelopen, komt door een toevallige samenloop van twee omstandigheden: de eurocrisis en de opkomst van een nieuwe generatie eurosceptici. Het idee bijvoorbeeld dat eurocraten, in opdracht van Berlijn, de Britse boekhouding komen controleren, was een schrikbeeld voor het ministerie van Financiën, een eurosceptisch bolwerk waar Camerons studievriend George Osborne de baas is.

Een andere studiegenoot oefende eveneens druk uit: Boris Johnson, de Londense burgemeester die als EU-correspondent in Brussel ooit heeft bijgedragen tot het Deense nee tegen 'Maastricht'. Net als Winston Churchill zien eurosceptici het Verenigd Koninkrijk (of nog liever: alleen Engeland) als bevriende buurman van de Verenigde Staten van Europa. Dat ideaal is bijna bereikt, behalve dan dat buurman boos is.