Dinsdag 22 februari in Libië van minuut tot minuut

vk UPDATE AMSTERDAM - De spanning in Libië loopt op. De regering treedt hard op tegen de demonstranten en er wordt gesproken over bombardementen. De demonstranten lijken vooral in het oosten van Libië terrein te winnen. De wereld keurt het geweld af en ambassadeurs laten Kadhafi massaal in de steek. De eerste journalisten hebben het land in weten te dringen. Volg hier de ontwikkelingen van dinsdag 22 februari, van minuut tot minuut.

23.52 uur: De VN-Veiligheidsraad heeft dinsdag het geweld in Libië veroordeeld en wil een 'duidelijk signaal' aan de Libische leider Mouammar Kadhafi afgeven. Het geweld moet onmiddellijk stoppen, aldus de raad. Dat komt niet als een enorme verrassing.

Volgens het statement wil de raad verder dat de mensen die verantwoordelijk zijn voor het geweld tegen burgers in het land, daarvoor aansprakelijk worden gesteld. Volgens de tweede man bij de VN voor Libië, Ibrahim Dabbashi, zou er enkele uren eerder genocide zijn begonnen in het Noord-Afrikaanse land.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zei eerder te hebben gebeld met Kadhafi om hem te vragen terughoudendheid te betrachten.

22.17 uur: Persbureau Reuters meldt dat het Libische leger in 'grote aantallen' ingezet wordt in Sabratah, ten westen van hoofdstad Tripoli, nadat er overheidsgebouwen zijn beschadigd.

21.41 uur: Het geweld in Libië heeft tot dusver aan 300 mensen het leven gekost, melden de autoriteiten in het land zelf.

21.28 uur: Saif al-Islam, de zoon van Kadhafi die het volk eerder toesprak, gaat vanavond nog een persconferentie houden in Tripoli. Hoewel, 'persconferentie', waarschijnlijk. Het is niet erg aannemelijk dat er daadwerkelijk vragen gesteld kunnen worden door aanwezige journalisten.

21.05 uur: De Libische minister van Binnenlandse Zaken Abdel Fattah Younes al Abidi heeft zojuist bekendgemaakt dat hij de kant kiest van de demonstranten, meldt Al Jazeera. Hij treedt af, en riep het leger op ook tegemoet te komen aan de 'legitieme eisen' van het volk.

20.59 uur: Volgens het Libische staatspersbureau Jana is er telefonisch contact geweest tussen de Italiaanse premier Silvio Berlusconi en kolonel Kadhafi. De laatste zou gezegd hebben dat de situatie in zijn land onder controle is, en Berlusconi zich geen zorgen hoeft te maken. Berlusconi moet vooral luisteren naar de Libische media, die vertellen de waarheid.

20.55 uur: De Amerikaanse minister Clinton van Buitenlandse Zaken herhaalde na de speech van Kadhafi nog maar eens dat het geweld in Libië tegen de eigen burgers moet stoppen. Anders zouden er 'passende' maatregelen volgen. Ze noemde het geweld in het land 'volledig onaanvaardbaar'

19.40 uur: De Arabische Liga was vandaag in spoedoverleg bijeen om te praten over de situatie in Libië. Men heeft besloten het land voorlopig te schorsen, Libië is niet meer welkom bij vergaderingen.

19.37 uur: Het Nederlandse vliegtuig dat landgenoten moet gaan ophalen uit Libië is geland, maar nog niet alle Nederlanders die weg willen, zijn op het vliegveld in Tripoli.

19.10 uur: Reactie van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ze noemde de speech van Kadhafi 'erg, erg beangstigend', en dreigde met Duitse maatregelen tegen Libië als de regering niet onmiddelijk stopt met geweld tegen het eigen volk.

18.05 uur: Kadhafi zegt dat Libië desnoods 'huis voor huis' wordt doorzocht en schoongeveegd van demonstranten, als de betogers zich niet overgeven.

17.56 uur: Al Jazeera meldt dat de zender niet weet of de nu al meer dan een uur durende toespraak live is, of van tevoren is opgenomen. Kadhafi komt in ieder geval verbitterd en een tikje wereldvreemd over.

17.43 uur: Het lijkt erop dat Kadhafi de verantwoordelijkheid voor een aantal hervormingen bij zijn zoon Saif legt. Hij zal ook contact moeten onderhouden met media en ambassades.

17.35 uur: Kadhafi houdt wel vaker urenlange speeches. Daar is hij nu ook naar op weg. 'De Libiërs kunnen ieder politiek of juridisch systeem krijgen dat ze willen', zo hield Kadhafi zijn volk voor.

17.28 uur: Momenteel houdt Kadhafi een lang betoog over opstanden in andere landen. Hij gaat van Irak, naar Rusland en Israël om vervolgens bij Somalië uit te komen.

Dan wacht hij een paar seconden om uit te barsten dat 'we de straten veilig moeten maken'.

17.16 uur: Kadhafi is in tegenstelling tot gisteren nu wel lang van stof. Hij leest af en toe voor uit een groen boek (het is niet bekend of het het beroemde groene boek met richtlijnen voor staatsinrichting is dat hij zelf geschreven heeft) en heeft hiervoor een andere bril opgezet. Volgens Kadhafi wordt de stad Benghazi zo snel mogelijk bevrijd. 'We gaan die ratten van onze straten halen'. Hij dreigde opstandelingen die volgens hem 'Libië in Afghanistan willen veranderen', met 'een verdiende' doodstraf.

Hij  riep ouders op om hun kinderen uit hun huizen te halen en ten stijde te trekken tegen de rebellen. 'We zullen geweld gebruiken als dat nodig is', aldus Kadhafi. Als het aan hem ligt komen woensdag grote groepen mensen op de been om hun leider te steunen.

16:53 uur: Kadhafi is begonnen aan zijn toespraak. 'Dit is mijn land en het land van mijn grootouders' zo zei hij. Volgens Kadhafi schetsen de Arabische media een totaal verkeerd beeld van Libië. 'Ik ben een strijder van de bedoeïen en heb veel glorie gebracht voor Libië.'

Kadhafi spreekt vol vuur. Opgewonden en met luide uithalen. Hij vindt zichzelf de 'leider van een revolutie en niet een president die kan opstappen'. Daarom weigert hij Libië te verlaten. 'Ik zal sterven als een martelaar'.

'Het volk zal zich niet overgeven', zei Kadhafi. 'We hebben in het verleden de Amerikanen en de Britten weerstaan.' Vervolgens begon Kadhafi aan een lange tirade tegen de Amerikanen die hij verantwoordelijk houdt voor de onrust in het land. Ook de jeugd kreeg een sneer. 'Zij willen kopiëren wat in andere landen is gebeurd'. Kadhafi houdt hen echter niet verantwoordelijk. 'Ze zijn pas zestien, zeventien jaar.'

16.50 uur: Volgens Reuters zal Kadhafi in zijn toespraak stellen dat Tripoli nog helemaal onder de controle is van zijn regime. Dat hebben bronnen rondom Kadhafi laten weten.

16.47 uur: De Midden-Oostenexpert van The Guardian, Brian Whitaker, legt uit waarom Kadhafi zijn toespraak afgelopen nacht vanaf zo'n merkwaardige plek hield.

'De video ziet er vreemd uit, maar Kadhafi wilde laten weten dat hij in Tripoli is. Het gebouw achter hem is het huis van zijn familie. Het huis dat ten tijde van Reagan door de Amerikanen werd gebombardeerd. Nu is dat een soort museum.'

16.33 uur: Fidel Castro doet een duit in het zakje. Volgens de Cubaan bereidt Amerika een invasie op Libië voor. Ook vindt hij het 'te vroeg om het regime van Kadhafi te bekritiseren'.

16.31 uur: Bekijk deze amateurbeelden die gisteravond werden opgenomen in Tripoli. Het zou om een sluipschutter gaan.

16.26 uur: De Veiligheidsraad van de VN komt vanavond in een besloten bijeenkomst bijeen om te praten over de onrust in Libië. De vraag is hoe scherp een eventuele gezamenlijke verklaring naderhand zal zijn.

16.22 uur: Nederlanders in Libië die naar het vliegveld in Tripoli gaan, moeten water en voedsel meenemen. Het is nog onzeker of de evacuatievlucht die onderweg is naar Libië vandaag daadwerkelijk vanaf de luchthaven in Tripoli kan vertrekken.

De Nederlanders moeten er daarom rekening mee houden dat ze de nacht op het vliegveld moeten doorbrengen. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Als het dinsdagavond niet lukt te vertrekken, wordt geprobeerd de vlucht woensdag te laten plaatsvinden.

16.19 uur: Meldde CNN vanochtend nog trots dat de nieuwsorganisatie de eerste was met een journalist in Libië, de Italiaanse krant La Reppubblica had vanmorgen al een reportage vanuit het land.

16.17 uur: Het wachten blijft op de nieuwe toespraak van Kadhafi. Volgens verschillende persbureaus zal hij de toespraak geven aan een aantal supporters. Gisteravond duurde het meer dan twee uur voordat hij begon. De toespraak zelf duurde 22 seconden.

16.06 uur: AP meldt dat de straten van Tripoli bezaaid zouden liggen met lijken. Volgens de oppositie zouden aanhangers van Kadhafi jacht maken op demonstranten. Het blijft moeilijk om te controleren wat er wel en niet waar is. In Tripoli zijn nog geen buitenlandse journalisten aanwezig.

16.02 uur: De invloedrijke Amerikaanse senator John Kerry roept president Obama op om sancties in te stellen tegen Libië. Sancties die juist vrij recent werden opgeheven, omdat Kadhafi de laatste jaren steeds meer samenwerkt met het westen.

15:44 uur: Volgens nieuwszender Al Arabiya zal Kadhafi vandaag een plan aankondigen om bevoegdheden over te dragen aan lokale overheden en ze controle te geven over hun eigen budgetten. Op de  staatstelevisie werd aangekondigd dat Kadhafi spoedig grondige hervormingen zou aankondigen.

15:22 uur: Kadhafi steekt nog steeds niet de hand in eigen boezem. Niet zijn regime is verantwoordelijk voor de geweldsuitbarsting in het land, maar 'gewelddadige bendes van jongeren die beïnvloed zijn door buitenlandse krachten zoals Al Qaida', zo luidde zijn verklaring die werd voorgelezen door de staatstelevisie. Volgens de Arabische zender Al Arabiya zal Kadhafi spoedig een nieuwe televisietoespraak geven.

15:11 uur: De havens van Benghazi, Tripoli en Misurate zijn gesloten, hebben bronnen binnen de scheepsvaart tegen Reuters gezegd. 

14:55 uur: De vluchtelingenorganisatie van de VN heeft buurlanden van Libië verzocht om mensen die het land ontvluchten op te vangen, vanwege een golf van geweld en plunderingen in Libië. 'We zeggen: alstublieft, stuur ze niet weg', aldus een woordvoerster. Ze vroeg de buurlanden, zoals Egypte en Italië, hun menselijke gezicht en hun 'grootmoedigheid ten opzichte van mensen die traumatische gebeurtenissen ondergaan' te tonen.

14.45 uur: Volgens Reuters zet Kadhafi dinsdag zwaar geschut in om de protesten neer te slaan. Getuigen spreken van oorlogsvliegtuigen, tanks en helicopters.

14:30 uur: Alleen al in de stad Benghazi zijn de afgelopen dagen zeker driehonderd burgers gedood door bombardementen en kogels van troepen die trouw zijn aan Kadhafi. Een arts zei tegen Al Jazeera dat de meeste slachtoffers jongeren zijn. Medici in Benghazi lieten weten dat er een groot tekort is aan medicijnen voor de mensen die in de afgelopen dagen gewond zijn geraakt. Over het totaal aantal doden in Libië is weinig bekend. De International Federation of Human Rights schatte het aantal gister op 300 tot 400, maar gevreesd wordt voor veel meer doden.

14:20 uur: Ondanks de slechte verbindingen voor internet en telefonie, druppelen er via sociale media foto's binnen van de situatie in Libië. Nogmaals, de authenticiteit van de beelden kan niet worden vastgesteld. Foto van scherpschutters op het dak. Foto van Afrikaanse huurlingen, die er volgens de maker op uit zijn demonstranten neer te schieten. Foto's op Flickr.

14:09 uur: Dinsdagmiddag vertrekt vanaf vliegbasis Eindhoven een militair vliegtuig naar Libië om Nederlanders op te halen. De autoriteiten hebben Nederland toestemming gegeven te landen op de luchthaven bij Tripoli. Het gaat om een KDC-10-transportvliegtuig van de luchtmacht. Op dit moment zijn er ongeveer 150 Nederlanders in Libië.

14:00 uur: Volgens een correspondent van Reuters hebben tegenstanders van Kadhafi de macht overgenomen aan de grens van Libië met Egypte. Hij sprak over mannen met knuppels en kalasjnikovs.

13:55 uur: Kadhafi heeft zich met vertrouwelingen verschanst in een kazerne in Tripoli. Dat heeft Abdel Moneim al-Honi, de dit weekeinde opgestapte afgevaardigde van Libië binnen de Arabische Liga, gezegd. Volgens Honi wordt het grootste deel van het Noord-Afrikaanse land inmiddels gecontroleerd door de oppositie.

13:28 uur: De Libische ambassadeur voor de Verenigde Staten heeft zojuist zijn ontslag ingediend. Hij wil niet langer werken voor Kadhafi en roept hem op af te treden, meldt Reuters. Eerder stapten al een reeks andere ambassadeurs op, zoals de ambassadeur in Frankrijk, Tunesië, Polen, Indonesië en Bangladesh. De Libische ambassadeur in India nam gisteren ontslag. Tegen Al Jazeera bevestigde hij hierna dat de Libische luchtmacht was ingezet om de bevolking te bombarderen.

13:25 uur: In een wijk in de Libische hoofdstad Tripoli zouden de straten bezaaid liggen met lichamen van demonstranten. Dat meldt de Libische oppositieactivist Mohammed Ali aan persbureau AP. Diverse inwoners zouden dat aan Ali, die zich in Dubai bevindt,  hebben doorgegeven. Jordaniërs die uit Libië zijn weggevlucht vertellen eveneens gruwelijke verhalen over het 'bloedbad' in Tripoli.

13:00 uur: Ben Wedeman van CNN is de eerste journalist die het is gelukt om Libië binnen te komen en telefonisch verslag uit te brengen vanuit het oosten van het land. Bekijk het verslag vanuit Libië op CNN. Volgens Wedeman is er sprake van een zeer onstabiele situatie en lopen er mensen in burgerkleding rond met machinegeweren. Deze anti-regeringsdemonstranten lijken grotendeels de controle over het gebied te hebben. Het leger lijkt in het oosten aan de kant van het verzet te staan. Volgens Wedeman is de situatie in het oosten minder erg dan in Tripoli.

12:44 uur: Egypte voert de bewaking aan de grens met het onrustige Libië op. Een grensovergang wordt geopend, zodat mensen medische hulp kunnen krijgen in Egypte. Aan de Libische kant van de grens zouden duizenden Egyptenaren wachten tot ze hun land in kunnen.

12:34 uur: Een inwoner van de Libische stad Al Bayda heeft tegen Reuters gezegd dat er 26 mensen zijn gedood in een aanval op de stad afgelopen nacht, waarbij tanks en vliegtuigen werden ingezet. 'Libiërs zijn bang voor hun eigen schaduw. Dit is onmenselijk en erger dan iemand zich kan voorstellen', aldus de getuige.

12:20 uur: Volgens CNN is er voedseltekort in delen van Libië. Een getuige in het westen van Tripoli meldt dat tankstations sluiten omdat de benzine op is.

12:05 uur: Op Twitter verschijnen sporadisch beelden uit Libië. De authenticiteit van deze beelden is niet bevestigd. Bekijk een video vanuit het oosten van Tripoli, waar het relatief rustig lijkt, en een foto van een meisje dat schopt tegen een foto van Kadhafi.

11.55 uur: In Londen was gisteravond een groot protest bij de Libische ambassade. De BBC heeft beelden gepubliceerd van een demonstrant die op het dak is geklommen om de Libische vlag te vervangen voor de protestvlag.

11:42 uur: Defensie stuurt het marinefregat Hr. Ms. Tromp naar Libië. Het schip was op weg om deel te nemen aan een antipiraterijmissie voor de Somalische kust, maar stoomt nu op naar Libië voor het geval het niet lukt de Nederlanders die daar zitten per vliegtuig te evacueren.

11.40 uur: Al Jazeera-correspondente Nazanine Moshiri rapporteert vanaf de Libische grens met Tunesië. Ze mag Libië niet in. De vluchtelingen die ze daar spreekt zeggen dat het vandaag rustiger is in Libië. De Libische grenspolitie neemt volgens Moshiri alle bezittingen, zoals geld en telefoons, van de vluchtelingen in. Het is volgens de vluchtelingen erg moeilijk om het land te verlaten, vanwege de onveilige situatie en het gebrek aan vervoersmogelijkheden.

11.38 uur: Volgens China hebben bewapende 'rovers' het bouwterrein van een Chinees bedrijf bestormd en geplunderd. De ongeveer duizend Chinese werknemers werden gedwongen hun verblijfplaats te verlaten. Enkele expats zouden gewond zijn geraakt. 'China is extreem bezorgd over de ontwikkelingen in Libië', zei een woordvoerder. China heeft Libië gevraagd de incidenten te onderzoeken.

11.25 uur: De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Navi Pillay, heeft dinsdag een onafhankelijk internationaal onderzoek naar het geweld in Libië geëist. Volgens de voormalige rechter bij het Internationaal Strafhof is er mogelijk sprake van misdaden tegen de mensheid.

11.15 uur: Er komen weinig actuele beelden uit Libië. De website Libya 17 feb publiceert enkele foto's. De website Libya Remembers publiceert foto's van overleden demonstranten. Dit zijn er tot dusver 58.

11:05 uur: De Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC), een overkoepelende organisatie waarin 57 moslimlanden vertegenwoordigd zijn, heeft het gewelddadige optreden tegen de demonstranten in Libië veroordeeld. Ekmeleddin Ihsanoglu, de secretaris-generaal van de OIC sprak van 'excessief geweld' tegen burgers. Vannacht veroordeelden Ban Ki-Moon en Hillary Clinton het geweld al in sterke bewoordingen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zal dinsdag achter gesloten de crisis in Libië bespreken. De Arabische Liga komt dinsdag om 16.00 uur (Nederlandse tijd) bijeen om zich te buigen over de onrust in Libië.

11.00 uur: Op de vliegbasis Eindhoven staat een KDC-10-transportvliegtuig van de luchtmacht klaar om Nederlanders uit Libië te halen. De Libische autoriteiten hebben nog geen toestemming gegeven te landen op de luchthaven bij de Libische hoofdstad Tripoli. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken verwacht later op de dag meer te kunnen zeggen.

10.45 uur: Nederlandse bedrijven als Shell en scheepsbouwbedrijf Damen Shipyards trekken hun medewerkers terug uit Libië. Zij zullen waarschijnlijk dinsdag terugkeren uit Libië. Het gaat om enkele tientallen personen.

10:30 uur: De landingsbanen van het vliegveld van Benghazi zijn verwoest. Vliegtuigen kunnen er niet meer landen. Dit zei de Egyptische minister Buitenlandse Zaken Aboul Gheit volgens Reuters in een persconferentie.

10:25 uur: Een groep van zestien Nederlandse toeristen van organisatie Rosetta Reizen zit veilig in een hotel buiten Tripoli. Een woordvoerder van Rosetta heeft per sms bevestiging gehad dat alles goed met ze is.

10:00 uur: De Europese aandelenbeurzen leden dinsdag aan het begin van de dag scherpe verliezen vanwege de escalerende situatie in Libië, dat de meeste oliereserves in Afrika heeft. De olieprijzen stijgen scherp. Bekijk hier de actuele beurskoersen.

09.45 uur: Kadhafi is in de nacht van maandag op dinsdag kort verschenen op de staatstelevisie om te ontkrachten dat hij was gevlucht naar Venezuela. Volgens de zender was het een live uitzending vanuit de woning van Kadhafi in de hoofdstad Tripoli. Kadhafi zat tijdens het surrealistische interview van 22 seconden half in een auto en hield een grote witte paraplu boven zich.

Google Map van een Google Maps-gebruiker over de situatie in Libië:

• 
  View Mapping Violence Against Pro-Democracy Protests in Libya in a larger map