Katholieke relschoppers ontregelen Oranjemarsen

Het hoogtepunt van het jaarlijkse protestantse marsseizoen in Noord-Ierland is maandagochtend vroeg uit de hand gelopen. In Belfast raakten 27 politieagenten gewond nadat ze door katholieke relschoppers waren beschoten met hagel, en werden bekogeld met molotovcocktails en andere projectielen.

In de Britse provincie is het elk jaar onrustig in juli. Rellen zijn standaard, inclusief gewonden, uitgebrande auto’s en arrestaties, maar de rellen in Belfast waren heviger dan in afgelopen jaren. In Noord- en West-Belfast gingen zo’n tweehonderd jongeren de politie te lijf, die hen met waterkanonnen en wapenstokken uit de buurt van protestantse vreugdevuren probeerden te houden. De meeste agenten raakten lichtgewond, één ligt er nog in het ziekenhuis.

Op 12 juli herdenken de pro-Britse protestanten – ook wel aangeduid als unionisten en loyalisten – de Slag bij de Boyne uit 1690. Ze vieren dat de Nederlandse stadhouder Willem III, die een jaar eerder de Engelse troon had bestegen, de laatste katholieke koning van de Britse eilanden versloeg, de verdreven James II.

Dit feit wordt ook ruim drie eeuwen later nog altijd vol overgave gevierd door fanatieke protestanten, die voorafgaand rond deze datum hun zogeheten oranjemarsen organiseren. De spanningen lopen vervolgens hoog op in sommige lokale gemeenschappen, aangezien de routes vaak vlak langs katholieke wijken voeren. De festiviteiten monden uit in vuurwerk en vreugdevuren, waarbij in Belfast doorgaans ook afbeeldingen van katholieke politici worden verbrand.

Zij hadden echter ook gisteren geen goed woord over voor de rellen. Sinn Fein, de katholieke partij die streeft naar een verenigd Ierland en ooit de politieke tak was van het terreurleger IRA, weet de onlusten in Belfast aan dissidente splintergroeperingen. ‘De mensen in deze buurten zijn absoluut tegen hetgeen deze criminele bendes doen’, zei Gerry Kelly, een parlementariër van Sinn Fein die ooit gevangen zat als IRA-lid.

De jongeren zouden zijn opgestookt door de Continuity IRA. Zowel aan protestantse als katholieke zijde zijn de belangrijkste paramilitaire groepen de afgelopen jaren ontwapend, maar er resteert nog een harde kern van republikeinen die bereid zijn zwaar geweld te gebruiken om het Noord-Ierse vredesproces te verstoren.

Hun aantal wordt slechts op enkele tientallen personen geschat, maar ze laten met regelmaat van zich horen. Vorig jaar schoten ze twee Britse militairen dood. Alles wijst er echter op dat ze niet meer in staat zijn grote aanslagen te plegen. Zaterdag werd gepoogd een brug op te blazen in de grensstreek met de republiek Ierland.