Districtenstelsel inzet van Britse coalitiebesprekingen

Britse politici praatten zaterdag in Londen wat onwennig over de vorming van een nieuwe regering, nadat de Lagerhuisverkiezingen donderdag voor het eerst sinds 1974 geen absolute meerderheid voor één partij hadden opgeleverd.

Zo’n duizend aanhangers van de Liberaal-Democraten betoogden voor het hoofdkwartier van de partij in Londen, waar partijleider Nick Clegg beraadslaagde met de Lagerhuis- en Hogerhuisleden van de partij. De demonstranten eisen dat de Lib Dems zich niet laten inpakken door de Conservatieven bij onderhandelingen over onder meer de hervorming van het kiesstelsel.

Lib Dem kreeg donderdag 23 procent van de stemmen, maar slechts 57 van de 650 Lagerhuiszetels - dat is minder dan 8,8 procent van de zetels. Dat komt door het Britse districtenstelsel, waarvan Lib Dem al decennia de dupe is. Alleen de partij die in een kiesdistrict de meeste stemmen krijgt, wint een zetel in Westminster. Alle andere stemmen gaan verloren. De Liberaal Democraten zijn in veel kiesdistricten tweede of derde.

De betogers eisten zaterdag ‘Eerlijke verkiezingen nu!’ Clegg nam hun petitie in ontvangst met de woorden: ‘De hervorming van de politiek is een van de redenen waarom ik de politiek in ben gegaan.’

De Conservatieven, die met 36 procent van de stemmen 306 zetels wonnen, zijn tegen een verandering van het kiesstelsel. Een belangrijke Tory-politicus, Liam Fox, zei zaterdag tegen de BBC dat hij het ‘zeer vreemd’ zou vinden als de kabinetsformatie ‘gegijzeld wordt door een onderwerp dat de kiezers niet als hun prioriteit zien’.

De Conservatieve leider David Cameron heeft de oprichting van een commissie aanbevolen die een hervorming van het kiesstelsel gaat bestuderen, een beproefd middel van politici om een kwestie op de lange baan te schuiven.

Als de onderhandelingen tussen de Conservatieven en Lib Dem niet tot een akkoord leiden, komt de Labour Party van premier Gordon Brown weer in beeld. Volgens de ongeschreven Britse grondwet had de zittende premier het voortouw mogen nemen bij de kabinetsformatie na de verkiezing van een ‘hung parliament’, een parlement waarin geen van de partijen de absolute meerderheid heeft. Maar Brown deed een stapje terug toen Clegg vrijdag aangaf eerst met winnaar Cameron te willen praten.

De Schotse premier Alex Salmond sprak zich zaterdag uit voor een ‘progressieve alliantie’ van Labour, Lib Dem en nationalisten uit Schotland en Wales.