Brown stapt op als leider

Gordon Brown doet een ultieme poging de Conservatieven van het regeren af te houden. De Britse premier maakte de nasleep van de Lagerhuisverkiezingen maandag nog complexer door zijn aftreden als Labourleider bekend te maken.

De premier stapt echter niet direct op; hij zal pas in september worden opgevolgd als het partijcongres een nieuwe voorman kiest. Tot die tijd hoopt Brown leiding te geven aan een ‘progressieve regering’ met de Liberaal Democraten.

Die laatste – tot dusver weinig kansrijk geachte – optie is plotseling weer nadrukkelijk in beeld door het persoonlijke offer van Brown, die in het nauw zit. Voor de LibDems zou het moeilijk te verkopen zijn de Schot de komende jaren in het zadel te houden, aangezien hun partijleider Nick Clegg zich uiterst kritisch over hem heeft uitgelaten. Clegg reageerde door te stellen dat ‘Gordon Brown een moeilijke persoonlijke beslissing heeft genomen in het landsbelang’.

De twee partijen zijn nu formele onderhandelingen begonnen, zo maakte Brown tegelijkertijd bekend. Volgens hem is er een ‘progressieve meerderheid’ in het land, kennelijk doelend op het feit dat de twee partijen samen 15 miljoen stemmen haalden. De Conservatieven kregen de steun van 10 miljoen kiezers.

Steun uit Schotland en Wales

In zetels ligt dit echter anders; ook samen komen Labour en de LibDems niet aan een meerderheid. Ze zouden aangewezen zijn op de steun van kleine partijen uit Schotland en Wales. Die zullen mogelijk pittige eisen stellen, bijvoorbeeld dat hun landsdelen gespaard blijven bij bezuinigingen.

De stap van Brown is niettemin een flinke tegenslag voor de Conservatieven, die eveneens nog onderhandelen met de LibDems. Die gesprekken verkeren nog niet in een afrondende fase, bleek vandaag. David Laws, onderhandelaar namens de LibDems, zei dat de Tories hun voorstellen op enkele punten moeten ‘verduidelijken’. Lees: ze gaan niet ver genoeg. Het gaat om het onderwijs, het belastingstelsel en een nieuw kiesstelsel.

[VIDEO]

Juist op de laatste punt biedt Labour wat de LibDems al decennia vurig wensen. Ze beloven wetgeving die, na een referendum, zou leiden tot een kiesstelsel op basis van evenredige vertegenwoordiging, zoals bijvoorbeeld Nederland kent. Hierbij is er een directe relatie tussen het aantal stemmen en het aantal zetels. In het Britse districtenstelsel is die er vaak niet.

Ultieme bod

De Conservatieven reageerden direct met hun ultieme bod. Volgens twee kopstukken van de partij, William Hague en George Osborne, zijn ze bereid een referendum te houden over een alternatief meerderheidsstelsel. Kiezers kunnen dan een eerste en tweede voorkeur invullen op hun stembiljet. Alleen kandidaten die langs deze weg een absolute meerderheid halen, krijgen een zetel.

Indien de LibDems met Labour in zee gaan, wacht ze veel kritiek. Als Brown in september wordt opgevolgd, zou het land opnieuw een premier krijgen over wie kiezers zich niet tijdens verkiezingen hebben kunnen uitspreken. Gordon Brown volgde Tony Blair in 2007 tussentijds op.