DNA Bosjesmannen en Tutu ontcijferd

Een publiek figuur was hij altijd al, maar sinds vandaag weten we bijna alles van de Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu. Een internationale groep genetici heeft het dna van de 78-jarige anti-apartheidsveteraan in kaart gebracht en vergeleken met dat van vier Namibische Bosjesmannen. De studie is verschenen in het Britse tijdschrift Nature.

De onderzoekers waren met name geïnteresseerd in de genen van de Bosjesmannen (San, Khoisan, Bushmen), de jager-verzamelaars van de Kalahariwoestijn. Ze zijn de oudst bekende loot aan de stamboom van de moderne mens. Om hun dna goed te kunnen analyseren was ook het dna van een Zuid-Afrikaanse Bantoe nodig, Tutu.

De bisschop is mede benaderd omdat hij een wereldwijd symbool van Zuid-Afrika is, zei een van de onderzoekers woensdag. Maar Tutu is ook een ideale representant van de Bantoe’s: van moederszijde stamt hij af van de Tswane, van vaderszijde van de Nguni, de belangrijkste Bantoe-volkeren van Zuid-Afrika.

Opgetogen

De dna-vergelijking wijst nu overigens uit dat Tutu aan moederszijde ook een band met de Bosjesmannen heeft. ‘Ik heb opgetogen over de resultaten’, liet Tutu de BBC weten. ‘Zonder dit onderzoek had ik mijn eigen afstamming nooit gekend.’

De eerste analyse van de resultaten wijst uit dat Zuid-Afrikanen een grote genetische eigenheid en variatie vertonen. Zo verschillen twee willekeurige Bosjesmannen meer in hun dna dan een Europeaan en een Aziaat. Dat bewijst dat hun afstammingslijn ver terug gaat.

Aminozuurvarianten

De onderzoekers vonden 1,3 miljoen nieuwe genetische variaties, waarvan 13 duizend functionele aminozuurvarianten. Een aantal daarvan kunnen verband houden met evolutionaire aanpassingen aan de nomadische levensstijl en het woestijn-habitat van de Bosjesmannen.

De Nature-studie is ook van medisch belang. Tot nu toe zijn Zuid-Afrikanen slecht vertegenwoordigd in onderzoek naar nieuwe medicijnen. Nu kunnen ze in grote genoomstudies worden betrokken en kunnen dna-tests worden ontwikkeld die ook voor hen geschikt zijn.