‘Zwartspaarders zijn nationale zondebokken’

Regels lijken minder belangrijk bij de vervolging van zwartspaarders. Bijna niemand wil het voor hen opnemen.

Jan Kees de Jager heeft weer eens een grote vis te pakken. Dinsdagavond onthulde de staatssecretaris van Financiën bij Pauw en Witteman zijn laatste vangst: een zwartspaarder die 82 miljoen euro buiten het zicht van de fiscus had geparkeerd, had gebruik gemaakt van de inkeerregeling. Dit betekent dat hij alsnog vermogensbelasting over de voorgaande twaalf jaar moet betalen, maar dat hij geen boete verschuldigd is.

Een andere zwartspaarder die 35 miljoen euro op een Luxemburgse rekening had staan, was er slechter aan toe. Zijn naam kwam voor op een gestolen lijst met zwartspaarders die De Jager vorig jaar heeft gekocht. Hij moet niet alleen de achterstallige belasting betalen, maar ook een boete die kan oplopen tot het drievoudige daarvan. ‘Die is dus best wel zuur.’

De Jager kwam uitleggen waarom hij ook zo graag de gestolen Duitse cd-rom wilde inzien waarop de gegevens van Zwitserse zwartspaarders staan vermeld. ‘Daar zitten misschien ook weer een paar grote vissen bij.’

Het is begrijpelijk dat hij zwartspaarders hard aanpakt, vindt Mark Hendriks, een Nijmeegse advocaat doe de belangen van zwartspaarders behartigt. ‘Natuurlijk is hij op zoek naar die miljoenen. Zeker nu er een enorm geldtekort is in het land. Het gaat om substantiële bedragen. Nederlanders hebben naar schatting tussen de 6 en 27 miljard euro in het buitenland geparkeerd.’ Medelijden is niet nodig, vindt Hendriks. ‘Het gaat vaak om mensen met enkele tonnen.’

Toch gaat de staatssecretaris al enige tijd te ver, vindt Hendriks. ‘Rond de Kerst stond de belastingdienst met honden aan de grens om zwartspaarders die nog gauw hun geld uit België wilde halen te betrappen. Zwartspaarders zijn de nationale zondebokken geworden.’

De Jager zelf benadrukt dat hij uiterst zorgvuldig te werk gaat. Hij betaalt tipgevers maximaal een miljoen en dat is echt veel minder dan in de Verenigde Staten en Duitsland. Maar zonder tipgevers is het volgens hem nu eenmaal bijna onmogelijke om het zwartsparen aan te pakken.

Elke nieuwe stap van De Jager wordt aan de landsadvocaat en zijn juridisch adviseurs voorgelegd. Die leunen elke keer zwaar op een uitspraak van de Hoge Raad uit 2008. Die oordeelde toen dat De Jager gebruik mocht maken van gestolen gegevens over zwartspaarders mits de overheid de diefstal niet ‘geïnitieerd of ‘gefaciliteerd’ had. Daarvan was in de toen behandelde zaak geen sprake. De diefstal was begin jaren negentig gepleegd en toen was er nog nooit tipgeld uitgekeerd.

Maar als elke overheid ertoe overgaat om tipgevers royaal te belonen, zal dat premiejagers in de toekomst stimuleren, denkt Hendriks. ‘Natuurlijk, die ruiken nu dat hier geld te verdienen valt. En dan is er dus wel degelijk sprake van uitlokking. Dat is een buitengewoon kwalijke ontwikkeling.’

Hans Hertoghs, een andere advocaat die veel zwartspaarders tot zijn klanten kan rekenen, vergelijkt de vervolging van de zwartspaarders graag met de vervolging van de Hells Angels. ‘We willen ook graag dat de Hells Angels achter de tralies belanden, maar justitie moet zich daarbij wel aan de wet houden. Bij de zwartspaarders lijkt dat minder belangrijk.’

Waarom wordt de harde aanpak getolereerd?

Hertoghs denkt dat de terroristische aanslagen van 11 september 2001 een belangrijke rol hebben gespeeld. ‘Toen hebben overheden overal ter wereld de jacht op terroristengeld geopend. Vaak ging het om zwart geld. In het kielzog daarvan worden nu ook mensen met zwart spaargeld aangepakt.’

Niemand wenst het voor hen op te nemen. ‘Ik heb de laatste jaren geprobeerd om de harde aanpak ter discussie te stellen’, zegt Monique Ligtenberg, hoofdredacteur van Fiscaal up to Date, een vakblad voor fiscale zaken. ‘Maar of ik nu bij de VVD aan de bel trok of bij de SP, men lag er niet wakker van.’

Advocaat Hendriks is daarover niet verbaasd. ‘Het niveau van de Kamer is de afgelopen jaren snel gedaald. Er zijn maar weinig juristen of mensen met een moreel en ethisch besef. En de nuance lijkt ook uit het debat verdwenen.’ Geïnspireerd door Rita Verdonk en opgejaagd door Geert Wilders wil elke politicus vooral daadkracht laten zien, denkt hij. ‘Het doel heiligt steeds meer de middelen. Dat zie je niet alleen hier, maar ook in andere kwesties zoals de bescherming van de privacy.’