Goede garnaal zonder bijvangst

Garnalen heb je in twee soorten: wilde of gekweekte. Over het algemeen komen die grote dikkerds uit tropische zeeën en de kleinere Hollandse en Noordse zwemmen in kouder water. Uitzondering zijn weer de nog kleinere, roze tropische garnalen, die de supermarkt per kilo verkoopt.

Voor de garnalenliefhebber is er goed nieuws. Deze beestjes vermenigvuldigen zich zo snel, dat overbevissing of uitsterven er niet in lijkt te zitten. Maar er is nogal wat aan de hand. Garnalen zijn klein. Daarom worden ze gevangen in fijnmazige netten. Vissen, maar ook beschermde dieren zoals zeeschildpadden die in die netten terechtkomen, kunnen er met geen mogelijkheid uit en gaan ook dood. Bijvangst heet dat en bij tropische garnalen is dat bijna 15 kilo op elke kilo garnalen.

De noordelijke garnalen doen het beter. De garnalenvissende landen rond de Atlantische Oceaan (Canada, Groenland, IJsland en Noorwegen) hebben strenge duurzaamheidsregels. Zo zijn de netten voorzien van ‘ontsnappingsluikjes’, waar doorheen meegevangen vis zich een uitweg kan banen: hierdoor is de bijvangst enorm teruggebracht. Bij Albert Heijn liggen sinds een aantal maanden zelfs Noordse, Atlantische garnalen met het internationale, onafhankelijk gecontroleerde keurmerk van het Marine Stewardship Council en bij C1000 Pacifische garnalen met MSC keurmerk.

MSC garandeert dat de garnalen uit vangstgebieden komen, waar ze zorgvuldig worden beheerd, er duidelijke vangstquota zijn en waar extra maatregelen zijn genomen om de bijvangst te minimaliseren.

Naast de ‘wilde’ MSC-jongens liggen er ook tropische biologische garnalen met EKO-keurmerk bij AH in het schap, afkomstig uit kwekerijen in Ecuador. Nu is het kweken van tropische garnalen een smerige bezigheid. De grootschalige kwekerijen vervuilen honderden kilometers kustzee met uitwerpselen, antibiotica en bestrijdingsmiddelen.

Biologische kwekerijen zijn schoner. Ze gebruiken geen bestrijdingsmiddelen of antibiotica. De garnalen worden in ruimere bassins gehouden, waardoor het ecosysteem de vervuiling grotendeels zelf kan opvangen.

Er zijn initiatieven om de garnalenteelt duurzamer te maken, zegt Stichting De Noordzee. Vanuit de supermarkten is er Global Gap, een landbouwstandaard die eisen stelt aan zowel milieu als sociale omstandigheden. De garnalenkwekers hebben zelf ook een standaard bedacht: Best Aquaculture Practice. Wel een lichte verbetering ten opzichte van de gangbare kweek, maar nog verre van echt duurzaam. Daarom is het Internationale Wereld Natuurfonds begonnen met de ‘Aquaculture Dialogues’, waarin alle betrokkenen bij de visteelt, van telers tot milieuorganisaties, samen criteria opstellen voor een gekweekte tegenhanger van het MSC-keurmerk: het Aquaculture Stewardship Council.

Maar welke zijn nu beter: MSC- of EKO-garnalen? Beide zijn beter dan gangbaar. Toch winnen de MSC-garnalen het nipt. Alle openluchtkweek verstoort namelijk ecosystemen, terwijl wilde garnalen daar een onderdeel van zijn.