Kweekvlees komt nu nog van muis

Twee flinterdunne, vezelige witte velletjes in een bakje met rode vloeistof, dat is het. Proeven is nog niet mogelijk.

Of kweekvlees lekker is? Bioloog Mark Post van de TU Eindhoven zou het niet weten. Hij creëerde de eerste minuscule stukjes vlees die ontstaan zijn door dierlijke stamcellen op te kweken. Maar geproefd heeft hij het resultaat niet. ‘Met collega’s zijn we weken aan het ploeteren om een héél klein stukje te krijgen. Daar kunnen we mooie experimenten mee doen. En dat zou ik dan even gaan zitten opeten?’

Hij grijnst naar de volle zaal in science center NEMO in Amsterdam. Daar zijn deze zondagmiddag onderzoekers, ondernemers, belangenclubs en geïnteresseerden bij elkaar voor een conferentie over kweekvlees: vlees dat gemaakt is door dierlijke stamcellen in een bioreactor zich te laten vermenigvuldigen en te differentiëren tot spierweefsel. Op deze manier is het mogelijk écht vlees te produceren, zonder dat daarvoor dieren sterven. Over een jaar of tien zou kweekvlees het perfecte alternatief kunnen zijn voor de bio-industrie: net zo lekker als gewoon vlees, maar minder milieubelastend, omdat veel minder ruimte en grondstoffen nodig zijn.

Maar er is nog wel wat fantasie voor nodig om een biefstukje te ontdekken in de eerste lapjes kweekvlees die in NEMO aan het publiek worden getoond. In een bakje met rode vloeistof drijven twee flinterdunne, vezelige witte velletjes. Dat is het dus. ‘Daarom heb ik ook niet geproefd’, zegt Post, ‘je weet toch al dat dit nog niet smaakt als vlees.’ Nog een obstakel voor een culinaire analyse is dat deze eerste flintertjes kweekvlees zijn voortgekomen uit stamcellen van muizen.

Maar met dezelfde techniek moeten straks ook stamcellen van varken, kip of rund zijn op te kweken tot gehakt of een lapje vlees. Daarvoor is echter nog veel onderzoek nodig: naar de perfecte stamcel, naar de ‘algensoep’ waarin de cellen groeien, naar een bioreactor die geschikt is voor massaproductie. De afgelopen vier jaar is de research naar kweekvlees op de universiteiten van Amsterdam, Eindhoven, Wageningen en Utrecht voor 2 miljoen euro gesubsidieerd. Nu is het geld op en dreigt de ontwikkeling stil te vallen.

Met een intentieverklaring die zondag is getekend door een deel van de aanwezigen, hopen de wetenschappers minister Verburg (Landbouw) zover te krijgen dat zij vervolgonderzoek subsidieert.

Dan is nog de vraag of de consument hier ook aan wil. ‘Als mensen het woord kweekvlees horen, kijken ze vies’, zegt onderzoeker toegepaste filosofie Cor van der Weele. ‘Men denkt: wat spoken ze nu weer uit met ons eten?’ Puur vlees, happy meat, labvlees, de alternatieve namen vliegen door de zaal.

Willem van Eelen, de 86-jarige onderzoeker met wie het allemaal begon – hij vroeg in 2000 patent aan op de kweekvleestechniek – komt met de oplossing: ‘We noemen het gewoon vlees. Want dat is wat er uiteindelijk op je bord ligt.’