Uitkeringsloze werkloze vindt eerder werk

De gemiddelde werkloze is geen calculerend type, zo blijkt uit onderzoek van het UWV Werkbedrijf. Slechts 1 procent van alle WW-gerechtigden accepteert pas op het allerlaatste moment (vlak voor het verstrijken van de maximale uitkeringsduur) een nieuwe baan.

De bijstand blijkt ook een licht corrumperend effect te hebben op de arbeidsmoraal: mensen die na de WW geen recht hebben op bijstand, gaan sneller weer aan het werk dan werklozen die wel kunnen terugvallen op een bijstandsuitkering. Dit verschil kan niet verklaard worden uit persoonskenmerken, zoals opleiding en leeftijd. Ook als voor deze factoren gecorrigeerd wordt, blijken bijstandsgerechtigden iets minder werkwillig dan mensen die na de WW geen uitkering meer krijgen.

Effecten van de recessie

Het UWV maakte dinsdag de resultaten bekend van een onderzoek naar de uitstroom uit de werkloosheidsuitkering WW. Het uitkeringsinstituut volgde daartoe iedereen die in 2007 en 2008 de WW instroomde tot aan september 2009. De effecten van de recessie zijn daardoor slechts beperkt in het onderzoek meegenomen.

De maximale WW-duur is in 2006 drastisch ingeperkt van vijf jaar naar 38 maanden. Veel mensen die nu werkloos worden hebben maar enkele maanden recht op WW. Dat zijn met name jongeren en mensen die voor hun ontslag minder dan vier jaar hebben gewerkt. Wie een partner heeft die redelijk verdient of over financiële reserves beschikt, krijgt geen bijstand en moet na de WW zichzelf bedruipen. Het UWV verwacht dat dit aantal ‘niet-uitkeringsgerechtigden’ of ‘nuggers’ sterk zal stijgen, van 19.500 in 2008 naar 72.000 dit jaar.

Hoger dan ooit

Omdat dit de eerste recessie is waarin de nieuwe regels gelden, zal het aantal mensen dat hun maximale WW-duur opbruikt hoger zijn dan ooit. In 2008 zat nog 27 procent van de WW’ers hun maximale WW-termijn uit, in 2011 zal dit percentage volgens het UWV vermoedelijk op 50 procent uitkomen.

Het UWV maakt zich daar zorgen over en heeft daarom onderzocht hoe het verder gaat met degenen die hun maximale WW-duur hebben overschreden. De resultaten: in 2008 stroomde 16 procent direct door naar de bijstand, 29 procent werd nugger en 46 procent vond alsnog na korte tijd werk. De overige 8 procent kreeg een andere uitkering (zoals WAO) of na enige vertraging toch bijstand.

Het UWV noemt het ‘opvallend’ dat in 2008 46 procent van de ex-WW’ers na het bereiken van de maximale WW-duur alsnog werk vond. Het instituut heeft hier geen verklaring voor, maar ook dit kan erop duiden dat veel mensen pas serieus op zoek gaan naar werk, of minder eisen gaan stellen, als het financiële vangnet wegvalt.