Filevrije Dag is bij voorbaat al doorslaand succes

De ANWB denkt nu al zeker te weten dat de eerste Nationale Filevrije Dag morgen een doorslaand succes wordt.

Ook als het morgen toch weer her en der vast staat, zal de ANWB tevreden terugkijken, kondigt Vonk alvast aan. ‘Wij hebben ons doel al deels bereikt. Heel veel bedrijven en heel veel individuen hebben de afgelopen maanden afspraken gemaakt over thuiswerken, flexibeler werken, een keertje niet met de auto op weg gaan.’

Met de keuze voor een donderdag in oktober heeft de ANWB het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. Dinsdagen en donderdagen in oktober en november zijn de dagen met de hoogste filedruk, weet de Verkeers Informatie Dienst (VID). Belangrijker voor het ‘slagen’ van het initiatief is dat het morgen vermoedelijk droog blijft.

Bewust omgaan met mobiliteitskeuzes, daar is het de initiatiefnemers van de eerste Nationale Filevrije Dag (behalve de ANWB zijn dat de NS en de Rabobank) vooral om te doen. De NS grijpt de dag ook aan voor een experiment: op het traject Ede/Wageningen-Amsterdam Zuid worden extra treinen ingezet, als voorproefje op het ‘spoorboekloos’ rijden.

Op de speciaal voor de dag opgetuigde internetsite laten ongeveer tachtigduizend mensen weten dat ze de Filevrije Dag ‘steunen’ en zichzelf als deelnemer beschouwen. Ze kondigen aan met de fiets of trein naar hun werk te gaan, pas na de spits naar kantoor te reizen, thuis te blijven werken of gewoon een dagje vrij te nemen.

Maar reizen die mensen normaal gesproken met de auto naar hun werk? En wie controleert of al die mooie intenties worden nageleefd? ‘We hebben daar geen zekerheid over’, erkent Willem de Jager, adjunct-directeur duurzame mobiliteit bij de Rabobank en lid van de Taskforce Mobiliteitsmanagement die het kabinet over de fileaanpak adviseerde.

‘En toch toont dit initiatief dat veel mensen en bedrijven de file niet als iets onvermijdelijks willen zien’, zegt De Jager. ‘Het besef dat we met z’n allen niet alleen slachtoffer maar ook de veroorzaker zijn, is groeiende. Mensen begrijpen steeds beter dat je door het maken van afspraken en het veranderen van je routine kunt bijdragen aan de afname van de filedruk.’

Patrick Potgraven van de VID is niet onder de indruk van het initiatief. ‘Wat wil je nu eigenlijk aantonen? Dat mensen de file veroorzaken? Dat wist ik al.’ Bedrijven die het personeel per bus naar het werk laten vervoeren, individuen die hebben kunnen regelen dat ze eens een dagje thuis werken, allemaal lovenswaardig, vindt hij, ‘maar het wordt pas betekenisvol als je daarvoor structureel kiest’.

Verkeerseconoom Erik Verhoef is milder. ‘Ach, het gaat om een soort appèl dat nu eens niet van de overheid komt. We hadden indertijd die overheidscampagne De auto kan best een dagje zonder u. Dat bracht weinig op.’

TNO gaat de effecten van de Filevrije Dag meten, maar Verhoef verwacht niet dat dat in wetenschappelijke zin veel belangwekkends oplevert. Hij zou wel willen weten hoe de ‘bijdrage’ aan de dag is van de categorie ‘latente vraag’. ‘Dat zijn mensen die normaal niet met de auto gaan want ze vinden het te druk op de weg. Die denken nu misschien dat ze mooi wél met de auto kunnen.’