Zuinigheidswonder zet kwaad bloed

Het succes van de Prius roept weerstand op. Maar onderzoeken die beweren dat de hybride van Toyota niet zo milieuvriendelijk is, deugen vaak niet....

Voor automobilisten met een groen hart is de hybride Toyota Prius de perfecte auto om hun CO2-schuldgevoel mee af te kopen. Uit elke test komt deze Japanner met zowel een verbrandingsmotor als een elektromotor als de schoonste en zuinigste middenklasser uit de bus. Wereldwijd zijn er meer dan een miljoen van verkocht.

De groei zet door: Toyota wil vanaf 2010 een miljoen hybride-auto’s per jaar afleveren. Ook in Nederland is de auto populair: de importeur kan de vraag nauwelijks bijbenen. Zeker sinds de aanschaf van de Prius fiscaal met duizenden euro’s wordt beloond. Het succes geldt ook voor Honda, de enige andere autofabrikant die ook een hybridemiddenklassewagen op de markt brengt. De verkoop van de hybride Honda Civic steeg dit jaar met 700 procent.

De concurrentie ziet deze ontwikkeling met lede ogen aan. Ook al wordt gewerkt aan eigen hybridemodellen, vooralsnog is er geen direct antwoord op het verkoopwonder Prius.

Het succes roept groeiende weerstand op. In autobladen, televisieprogramma’s, websites en weblogs duiken ‘onderzoeken’ en ‘testrapporten’ op die twijfel proberen te zaaien over de milieuzegeningen van de Prius.

Zo attendeerde autofabrikant Chrysler vorige week journalisten ‘op de opmerkelijke uitkomsten’ van een Brits onderzoek (www.cleengreencars.nl) waaruit zou blijken dat de Jeep Patriot (een terreinwagen van Chrysler) zuiniger is dan de Toyota Prius.

Onderzoekers hadden de Jeep en de Toyota een rit van 256 kilometer laten maken over snelwegen, plattelandsweggetjes en door de stad. De terreinwagen bleek slechts een fractie minder zuinig dan de hybride Toyota.

Een woordvoerder van Toyota laat weten dat er ‘nogal wat af te dingen’ is op het onderzoek. ‘Een rit van 256 kilometer is veel te kort om daar wetenschappelijk verantwoorde uitspraken over te doen. Bovendien schrijven de onderzoekers dat de spits bewust vermeden is. Waarom eigenlijk? Bekend is dat de Prius juist in druk stadsverkeer veel brandstof bespaart, doordat de motor dan op de batterij loopt.’

Verkeersdeskundige Martin Kroon, die gespecialiseerd is in het verband tussen verbruik, emissies, verkeersdynamiek en rijgedrag, spreekt van een ‘neponderzoek’.

Kroon: ‘Dat de testrijders een gemiddeld verbruik met de Prius behaalden van 1 op 14 is heel merkwaardig. Wie 1 op 14 in een Prius scoort, kan gewoon niet rijden, of is constant maximaal aan het accelereren geweest. Bovendien mag je nooit van één korte rit met willekeurige testrijders uitgaan. Ikzelf zou bijvoorbeeld met het Nieuwe Rijden (www.hetnieuwerijden.nl) zelfs beter scoren dan de fabriekscijfers die Toyota over het verbruik geeft.’

Wat het onderzoek volgens Kroon helemaal ongeloofwaardig maakt, is dat er twee verschillende typen auto’s zijn vergeleken. ‘Ze hebben een gezinsauto met benzinemotor en automaat vergeleken met een kleine, handgeschakelde SUV die op diesel rijdt. Er zijn heel wat diesels die het beter doen dan de Prius, dat zegt niets.’

De hoofdredacteur van AutoWeek, GTO en de website www.groenopweg.nl, Tonie Broekhuijsen, vindt dat niet te badinerend over de ‘Patriot-Prius-test’ moet worden gedaan. ‘De grap van deze test is natuurlijk dat ze een maatschappelijk minder geaccepteerde auto als de Jeep Patriot hebben gebruikt om het op te nemen tegen de politiek correcte Toyota Prius.

‘Met name de diesels die tegenwoordig aangeboden worden door Volkswagen, Seat en Fiat halen in onze testen verbruiksscores van 1 op 16 of hoger. En aangezien ze moeten voldoen aan steeds strengere eisen wat betreft de uitstoot van stikstof en fijnstof, is het vieze imago van diesels onterecht. In dat licht moet je denk ik ook deze test zien.’

De ‘Ecotest’ die de ANWB en haar Europese zusterclubs onlangs op nieuwe auto’s uitvoerden, geeft Broekhuijsen gelijk. De uitstoot van schadelijke gassen zoals CO2, fijnstof en stikstof door nieuwe dieselmotoren is de laatste jaren drastisch afgenomen.

In de topvijf van minst vervuilende auto’s staan drie diesels. De plaatsen een en twee worden ingenomen door respectievelijk de Prius en de Civic.

Het is niet de eerste keer dat de Prius wordt vergeleken met een SUV. Vorig jaar trok een onderzoek van het Amerikaanse onderzoeksbureau CNW Marketing Research wereldwijd grote aandacht toen het beweerde dat het energieverbruik van een Toyota Prius hoger is dan dat van de moeder aller brandstofslurpers: de Hummer.

In het rapport Dust to Dust van CNW Marketing Research is niet alleen het ‘normale’ brandstofverbruik van een rijdende Prius gemeten. Het bureau onderzocht ook hoeveel energie nodig is om een Prius te produceren en te recyclen.

Volgens CNW is de Prius vervuilender dan een Hummer, omdat onderdelen uit de hele wereld via vervuilende schepen en vliegtuigen naar Japan worden verscheept. De Hummer zou onderdelen vooral van lokale producenten betrekken. Ook zou het vernietigen van de cadmiumbatterijen die de Prius aandrijven, zeer milieuvervuilend zijn.

In de media trok het rapport veel aandacht. In Nederland besteedde onder meer TROS Radar een uitzending aan het voor Prius ‘vernietigende’ onderzoek. Ook in autobladen en op autosites werd smalend uit het CNW-rapport geciteerd.

Toyota verwerpt het idee dat de levenscyclus van de Prius (productie, distributie, rijden, onderhoud en recycling) vervuilender is dan die van een Hummer. ‘Uitgangspunt bij de ontwikkeling van de Prius is juist geweest dat de invloed op het milieu van fabricage tot sloop zo gering mogelijk is.’

Maar een wetenschappelijke toetsing van het Dust to Dust-rapport is volgens Toyota niet mogelijk. ‘CNW geeft de genoemde aannamen, methodiek en cijfermatige onderbouwing niet prijs. De objectiviteit is daardoor moeilijk vast te stellen.’

Verkeersdeskundige Martin Kroon las het 458 pagina’s tellende rapport van voor tot achteren. ‘Dust to Dust is een ondoorzichtige brij van gegevens en onnavolgbare interpretaties op basis van speculatieve rekensommetjes. Kortom, broddelwerk. Maar het effect is wel dat de hele wereld het nu heeft over de Hummer-Prius-hype.’