De stuwdammen in de Amazone komen er, ondanks de protesten

De Braziliaanse regering heeft maandag het groene licht gegeven voor de bouw van twee omstreden stuwdammen in het hart van het Amazonegebied....

Met de beslissing tot de bouw van de stuwdammen is een keerpunt bereikt in de ellenlange strijd tussen de Braziliaanse president Lula en de milieuorganisaties. Brazilië kiest voor economische groei, ook als dat op gespannen voet staat met het milieu, zo blijkt nu.

Bij aanvang van zijn tweede termijn, in januari 2007, maakte de president al duidelijk dat de economie zijn topprioriteit zou zijn. De achterblijvende economische groei van Brazilië, in vergelijking met andere opkomende economieën als India en China, maakte hem jaloers. Grote publieke werken, zoals de bouw van stuwdammen in de Amazone, worden door Lula beschouwd als een van de beste manieren om economische groei te stimuleren.

De stuwdammen komen in de Madeira, een zijrivier van de Amazone, en nabij de plaatsen Santo Antônio en Jirau. Naar schatting zullen ze 8 procent van de totale energiebehoefte van Brazilië kunnen leveren.

Dat is hard nodig: Brazilië kampt sinds vorig jaar met een energietekort. Toen nationaliseerde de Boliviaanse president Morales de gasreserves en enkele olieraffinaderijen, die daarvoor nog gedeeltelijk door het Braziliaanse Petrobras werden geëxploiteerd.

Tegenstanders van de stuwdammen waarschuwen voor de schade aan het regenwoud, en zeggen dat goedkopere en efficiëntere alternatieven beschikbaar zijn. Door de aanleg van de dammen komen honderden vierkante kilometers ongerept regenwoud onder water te staan. Mogelijk pakt het ondergelopen gebied zelfs tweemaal zo groot uit als nu wordt verondersteld, waarschuwen milieudeskundigen.

Volgens tegenstanders zullen de dammen nog meer nadelige gevolgen hebben. Ze waarschuwen dat vissoorten hun paaigebieden niet meer zullen kunnen bereiken en zullen uitsterven – de zeewolf is uitgegroeid tot nationaal symbool van de controverse.

Het leefgebied van malariamuggen zal groter worden, sojaplantages zullen verder het regenwoud in reiken en kwik uit de goudmijnen zal zich gemakkelijker kunnen verspreiden en via de visstand de volksgezondheid gaan bedreigen.

Opvallend vaak vergeten in de discussie over de stuwdammen, zijn de bewoners langs de rivier. ‘Het voornaamste argument tegen de stuwdammen is dat de staat Rondônia honderdduizend extra immigranten, zowel arbeiders als hun families, te slikken krijgt’, zegt Silvânio de Matias Gomes, woordvoerder van milieuorganisatie Amazon Working Group.

‘We hebben nu al grote tekorten aan woningen, onderwijs, drinkwater en sanitaire voorzieningen, en die problemen worden alleen maar groter met zoveel extra immigranten’, aldus Silvânio de Matias Gomes.

‘Dit project zal ons, net als alle voorgaande projecten, alleen maar schade berokkenen’, zegt oeverbewoner Carlos de Morais Naboa. Zijn boerderij, al vijftig jaar familiebezit, is ongeveer een kilometer verwijderd van Santo Antônio, een van de aangewezen bouwlocatie van de stuwdammen.

‘Ze bieden ons slechts een paar rotcenten voor een enorm stuk vruchtbaar land en ze hebben geen idee waar ze ons naartoe willen verplaatsen’, zegt De Morais Naboa.