Geloven in een Dyson

Saaie zinnen kunnen spannend zijn. Om wat erna komt. Deze oervervelende mededeling stond ooit op de eerste bladzij van het katern Wetenschap van de Volkskrant: 'In het jaar 1983 werd in de namiddag van de 28ste september de overloop van een Utrechts woonhuis gestofzuigd.' Je zou meteen je abonnement opzeggen....

Een vierkante meter vloerbedekking werd bij elkaar 42 minuten gezogen. Zand, haartjes en ander 'grof' vuil verdwenen goeddeels uit het tapijt, maar de rotte huismijt bleef. Ook na 42 minuten stofzuigen werden in het tapijt nog mijten gevonden. Heel veel mensen zijn allergisch voor uitwerpselen van dit huisdiertje. De stofzuiger biedt onvoldoende soelaas en er is meer mis met die machine. Hij zuigt niet alleen stof maar brengt ook stof in beweging.

Wie daar gevoelig voor is, moet tijdens het zuigen de deur uitgaan en wachten tot het fijne stof in huis weer is neergedaald. En dan is er nog de vreemde geur die alle stofzuigers verspreiden als ze niet meer fonkelnieuw zijn. Met die geur komen ook heel fijne stofdeeltjes uit de machine, en die wou je er nou juist in opvangen.

Zoveel beter dan een bezem is de stofzuiger dus niet en je zou verwachten dat Philips en de anderen de dingen beter maken, maar er is aan het principe van de stofzuiger - zoals het bijna honderd jaar geleden is bedacht - niet wezenlijk iets veranderd.

En de Dyson dan? James Dyson ontwierp een stofzuiger. In de reclame die voor het ding gemaakt wordt, spreekt men van 'de revolutionaire Dual Cyclone'. De eerste Dyson kwam in 1993 in Engeland op de markt en intussen is het in dat land de meest gekochte stofzuiger. En de lawaaiigste en de duurste. Maar ook de mooiste. 'Die stofzuiger van de Bijenkorf', wordt ie hier wel genoemd. In dat warenhuis is hij al een tijdje te koop en de voorlijkste yuppen hebben er al een in huis. Het oude model.

Over een paar weken begint in Nederland de verkoop van een verbeterde Dyson, die iets minder lawaai maakt en wat compacter is dan de eerste versie. Maar het blijft veruit de duurste huishoudstofzuiger, 700 gulden voor een gewone, 750 voor eentje met een beter filter. Voor minder dan de helft van dat bedrag is een professionele Nilfisk met net zo'n goed filter te koop, en er zijn van AEG, Philips, Electrolux en andere merken stofzuigertjes te koop voor 150 gulden. Vijf machines van AEG tegen één Dyson.

Is de Dyson dan vijf keer zo goed? Twee jaar geleden vergeleken Europese consumentenorganisaties in een gezamenlijk onderzoek een aantal huishoudstofzuigers. De Dyson blonk er niet in uit. In de Consumentengids van deze maand worden opnieuw stofzuigers vergeleken. De Dyson doet niet eens mee. Omdat, zegt de Consumentenbond, het ding in Nederland nauwelijks werd verkocht toen het onderzoek begon.

Maar er is een TNO-onderzoekje geweest, zegt het Nederlandse reclamebureau dat voor Dyson werkt, waarin de zuigkracht van de Dyson werd vergeleken met die van een Miele. De Miele was minder. Mogen wij dat TNO-rapportje zien? Dat moeten we aan Engeland vragen, zegt het reclamebureau. En de revolutionaire stofzuigerfabrikant in Engeland zegt nee.

James Dyson ergerde zich aan zijn stofzuiger. Hij stelde vast dat de stofzak snel verstopt raakte, zodat de machine zuigkracht verloor. Hij zag een enorme stofzuiger op het dak van een zagerij staan en kreeg een idee. Die zaagselzuiger werkt anders dan een gewone huishoudstofzuiger. Het zaagsel wordt een kegel ingezogen waar lucht en stof ronddraaien. Een cycloon. Stofdeeltjes worden door de snelheid van de cycloon tegen de wand van de kegel geslagen en zakken naar beneden.

Er bestaan ook al wel huishoudstofzuigers die zo werken, maar die zijn in Nederland nog niet erg populair. Het zijn de machines van een centraal stofzuigersysteem. In huis ligt net als waterleiding en elektrische bedrading, een stelseltje van buizen die naar een stofzuiger leiden in garage, schuur of bijkeuken. Het systeem is beter dan een mobiele stofzuiger, en het is heel vreemd dat er nog altijd nieuwe huizen worden gebouwd zonder zo'n systeem.

Voor James Dyson een geluk. Hij vond de cycloonstofzuiger opnieuw uit - deed er vijftien jaar over - en claimt een bijzonderheid aan zijn systeem. In zijn stofzuiger draaien twee cyclonen. Eerst worden de grove stofdelen uit een wervelwind geslingerd, waarna de fijne deeltjes in een tweede cycloon getrokken worden die een snelheid heeft (volgens de reclamefolder) van 1486 kilometer per uur. Ook de kleine stofdeeltjes vliegen dan uit de bocht.

Na het zuigen kan het reservoir van de machine leeggekiept worden in een vuilniszak. Een stofzak is een vreselijk ding, de zakloze Dyson is een zegen. Als ie het doet. De Dyson zuigt stof, zoveel is zeker. Hij is minder sterk dan de meeste gewone stofzuigers, maar die verspelen hun kracht in een almaar voller wordende zak.

Het is in een huishouden heel moeilijk vast te stellen of een Dyson gemiddeld beter z'n werk doet dan andere machines, en van de lucht die de machine weer verlaat, kan ook zo op het oog of zo op de neus niet gezegd worden of die schoner is dan die uit een Nilfisk bijvoorbeeld. Wie 700 gulden aan deze machine uit gaat geven, zou toch een mooi rapportje verwachten van een strenge onafhankelijke onderzoeker die keihard bewijst dat de Dyson alle andere stofzuigers voor schut zet. Zo'n rapportje is er niet. In Dyson moet je geloven.