Gewoon weer gezellig een spelletje

ER HEERST een gespannen sfeer in het Arnhemse House of Billiards. In een hoekje van de zaal spelen een stuk of veertig mensen het kaartspelletje Magic....

Ondanks de sprookjesachtige afbeeldingen op de kaarten is het een serieuze zaak. De winnaar van het toernooi krijgt een ticket naar het Wereldkampioenschap Magic in het Amerikaanse Dallas, waar dertigduizend dollar kan worden verdiend. Voor sommige mensen draait het leven om Magic.

'Kijk, dit zijn de uitwassen', zegt Jan-Willem Fokkema van de Arnhemse spelletjeswinkel Spelkwartier. Hij laat een plastic doosje met kaarten zien. 'Dit doosje kost drieduizend gulden. Voor deze kaart, de Black Lotus, wordt vierhonderd gulden betaald.' Spelverdwazing, vindt hij. Tenslotte speel je een spelletje omdat je even wilt ontsnappen aan de 'echte' wereld van concurrentie en status. Niet omdat je die wilt imiteren.

Spelen is weer in de mode. Sommigen spreken zelfs van 'infantilisering' als belangwekkende culturele trend. Ontwerpers, reclamemakers en andere creatieven geven elkaar Playmobil-poppetjes voor hun verjaardag. Overal kunnen volwassenen weer cowboytje spelen, met spelletjes als paintball of laser gun. Ook worden spelletjeswinkels geopend, zoals Spelkwartier in Arnhem en The Joker in Utrecht. Je kunt er niet alleen een enorm assortiment aan spelletjes inslaan, maar ook zelf spelletjes spelen.

'Ik denk dat veel mensen niet meer zo'n zin hebben om elke avond voor de televisie te zitten', zegt Fokkema. 'Ook computeren gaat vervelen, omdat het zo solistisch is. Spelletjes doe je met elkaar, dat is echt een sociaal gebeuren.'

Op de eerste etage van Spelkwartier staan tafels. Een paar jongens spelen War Hammer, een spel met zelfgeverfde plastic krijgers. Anderen doen Dungeons & Dragons, een spel waarbij iedereen een rol speelt: dief, tovenaar of elfje. Onder leiding van de Dungeon Master zijn vier spelers aan een 'avontuur' bezig. Het spel is het tegendeel van wat als de moderne zap-cultuur gezien wordt. Sommige avonturen duren wel vier maanden, waarbij de deelnemers elke week op zoek gaan naar een prinses die uit de klauwen van de barbaren gered moet worden.

In het techno-tijdperk groeit de behoefte aan persoonlijk contact en fantasie, meent trendwatcher Ron Simon. Terwijl de computerspelletjes steeds mooier en 'echter' worden, gaan mensen weer gezellig met elkaar plastic soldaatjes verven.

'Misschien klopt dat wel', zegt Wolter Schaap. 'Computerspelletjes beginnen te vervelen, omdat ze voorspelbaar worden. Ik had een Amiga met vet over de duizend spelletjes, maar het kon me niet meer boeien. Je weet precies wat een computer gaat doen, ook al is hij moeilijk te verslaan. Mensen kunnen iets heel slims of heel doms doen.'

Schaap is een 'heavy user'. Toen hij nog voor een uitzendbureau werkte, gaf hij Spelkwartier als privé-adres op. Hij was er vaker te vinden dan thuis. 'Ik geef zo'n honderd tot tweehonderd gulden per maand uit aan spelletjes. Ik ben schoonmaker bij de NS, dus voor mij is dat best veel geld.'

Spelkwartier trekt meer van zulke doorgewinterde 'gamers', jongens die elk spel ten minste één keer willen spelen. Vrouwen zijn schaars in deze wereld, wellicht omdat ze de vereiste monomanie missen. 'We hebben een klant die soms zijn basisbeurs meteen uitgeeft aan spelletjes', zegt Mark Mulder van Spelkwartier. 'De rest van de maand moet hij dan werken om rond te komen. Volgens mij lijdt hij af en toe honger. Soms loopt hij hier maar rond en zegt: smeer me nu een spelletje aan. Dan zeggen wij weer: nee, dat lijkt ons niet zo verstandig. Maar hij blijft maar zeuren. Meestal geven we hem dan een ontzettend vervelend karweitje, bijvoorbeeld adressen invoeren in de computer, in ruil voor een nieuw spel.'

Magic is een groot deel van mijn leven, zegt een jongen uit Nijmegen. Hij is net uitgeschakeld voor de 'qualifier', het toernooi dat toegang geeft tot het Wereldkampioenschap. Op zijn werk - hij is administratief medewerker in een ziekenhuis - zit hij vaak te piekeren over nieuwe trucs en strategieën. Thuis zet hij ze meteen in de computer, of hij probeert ze uit met zijn vrouw, die ook al lichtelijk verslaafd is aan Magic. 'Ik speel een of twee toernooien per maand. Mijn vrouw ook. Maar we gaan nooit samen, want iemand moet op ons hondje passen.'

Peter Giesen