Voorkomen is nog steeds beter dan genezen

JOS VAN DEN BROEK en Albert Cornelissen zijn niet gediend van de verhalen over de negatieve effecten van bestrijdingsmiddelen op de voortplanting (Forum, 17 april)....

Van veel stoffen is bekend dat zij het hormonale systeem kunnen verstoren. Voor het schimmelbestrijdingsmiddel procymidon meldt het JMPR, de internationale organisatie die normen ontwerpt voor resten landbouwgif in voedsel, '. . .dat de effecten op de voortplanting en de ontwikkeling van tumoren in de studies bij ratten kan worden verklaard door effecten van procymidon op het hormonale systeem'.

In het toelatingsbesluit voor het schimmelbestrijdingsmiddel vinclozolin vermeldt het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen uit Wageningen: 'Onherstelbare effecten zijn niet uitgesloten', 'Mogelijk gevaar voor verminderde vruchtbaarheid', en 'Mogelijk gevaar voor beschadiging van het ongeboren kind'. In wezen gaat het om soortgelijke stoffen als het beruchte 'geneesmiddel' DES voor zwangere vrouwen dat in de jaren vijftig rampen heeft veroorzaakt.

In een advies uit 1997 stelt de Gezondheidsraad dat 'de effecten van hormoonverstoring op de gezondheid serieuze aandacht verdienen.' Een onderzoek naar beroepsmatige blootstelling aan bestrijdingsmiddelen in de fruitteelt wees op een verschuiving in de verhouding jongens-meisjes. Daarnaast zijn er vele goed onderzochte effecten op dieren.

De effecten op de mens die de laatste jaren de aandacht krijgen zijn onder meer een verminderde spermakwaliteit en een lager aantal jongetjes bij geboorten. Duidelijk is dat het moeilijk en veelal onmogelijk is te bewijzen dat uitsluitend bestrijdingsmiddel A een hormoonverstorend effect B op het nageslacht van mevrouw C heeft. Daarvoor staan mensen aan teveel invloeden tegelijk bloot.

Maar de sterke aanwijzingen van een grote serie onderzoeken negeren, zoals genoemde auteurs doen, getuigt van een verkeerde houding. De signalen dat asbest gevaarlijk is, zijn ook tientallen jaren en met een hoge prijs aan mensenleed genegeerd.

Hans Muilerman en Lucas Reijnders zijn verbonden aan de Stichting Natuur en Milieu.