Allochtoon loopt achterstand in onderwijs in

Allochtone leerlingen in het voortgezet onderwijs lopen hun achterstand in. Dat maakt staatssecretaris Netelenbos vandaag in Enschede bekend. Het best scoren de Surinaamse meisjes, zij presteren bijna even goed als de gemiddelde Nederlandse leerling....

Van onze verslaggeefster

Xandra van Gelder

AMSTERDAM

De allochtone jongeren die nu in de derde klas van het voortgezet onderwijs zitten, presteren beter dan de groep die vier jaar ouder is. Ze gaan vaker naar havo en vwo en kiezen niet meer massaal voor het voorbereidend beroepsonderwijs. Ze blijven minder vaak zitten en halen betere rapportcijfers. Alleen in wiskunde blijven ze even zwak.

Allochtone leerlingen hebben hun achterstand nog niet ingelopen. Ze presteren nog steeds slechter dan de Nederlandse leerlingen, maar ze zijn niet langer de allerslechtsten. Hun niveau is nu ongeveer gelijk aan dat van de zwakke Nederlandse leerlingen. De prestaties van die autochtone kinderen gaan al jaren niet vooruit. De onderzoeksresulaten worden vandaag bekendgemaakt bij het symposium Onderwijs, meer dan school alleen in Enschede.

Voor het onderzoek wordt elke vier jaar de schoolloopbaan van zesduizend allochtone en autochtone achterstandsleeringen gevolgd. Vanaf groep vier in het basisonderwijs maken de kinderen iedere twee jaar een taal- en rekentest. Al jaren berichten wetenschappers louter negatief over de prestaties van allochtone leerlingen. De onderzoekers van het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen en het Groningse Instituut voor Onderzoek van Onderwijs melden nu voor het eerst dat het beter gaat.

Het is opmerkelijk dat de leerlingen pas in het voortgezet onderwijs beter gaan presteren. In het basisonderwijs blijven de resultaten ongeveer even slecht. De onderzoekers weten niet precies hoe dat komt. Hun opdracht was het verzamelen en analyseren van gegevens. Over het waarom kunnen zij louter speculeren.

'We weten het niet', zegt J. Kloprogge. Hij vermoedt dat de groeiende woordenschat van de kinderen een rol speelt. 'Het kan heel goed dat als je eenmaal tweeduizend woorden kent, je kennis explosief toeneemt. Als je onder dat niveau zit, kun je niet goed meekomen.'

Hoewel het ook gewoon een kwestie van tijd kan zijn dat allochtonen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt hun achterstand inhalen. Ook in andere landen blijkt dat de positie van immigranten na verloop van tijd verbetert. De nieuwkomers kennen de nieuwe samenleving beter, kunnen makkelijker hun weg vinden in de instituties en gaan de taal steeds beter spreken.

'Vroeger maakten we ons toch ook zo bezorgd over de positie van Italiaanse en Spaanse kinderen. Nu hoor je daar nooit meer iemand over', relativeert Kloprogge.

De prestaties van de allochtone groepen verschillen nogal. Vooral Surinaamse meisjes doen het goed. Bij Engels halen ze zelfs betere cijfers dan Nederlandse kinderen. Onderzoeker L. Mulder hoopt dat de Surinaamse meisjes op korte termijn hun achterstand helemaal inlopen. Zoals uit iedere onderzoek blijkt, halen de Turkse en Marokkaanse kinderen de laagste cijfers.

Staatssecretaris Netelenbos heeft vorig jaar bekendgemaakt dat zij graag alle vierjarigen zou testen om al aan het begin van hun schoolloopbaan te weten wie een achterstand heeft. Uit dit onderzoek blijkt dat het niet zo zinvol is alle vierjarigen te testen. Vooral bij de allochtone leerlingen, voor wie de kleutertest is bedoeld, zeggen de toetsresultaten weinig over hun prestaties in de toekomst.

Er is nog een uitkomst uit het onderzoek die niet geheel strookt met het beleid van het ministerie. Juist de zwakke leerlingen presteren beter op kleine scholen.

De laatste jaren zijn onder druk van het ministerie vooral in het voortgezet onderwijs allerlei scholen gefuseerd tot grote instellingen. Voor de allochtonen is dat niet goed. Hoe kleiner de school, hoe hoger de cijfers.