Tweede zeesluis bij IJmuiden omstreden

IJmuiden krijgt een nieuwe zeesluis die de Amsterdamse haven toegankelijk moet maken voor zeer grote zeeschepen. Dit nieuws maakte minister van Verkeer en Waterstaat, Camiel Eurlings, afgelopen vrijdagavond bekend op het jaarlijkse Havengildediner.

Het leidde tot een staande ovatie. Helemaal toen hij bekend maakte wie gaat opdraaien voor de financiering: de belastingbetaler. Eurlings heeft zijn eis losgelaten dat ook de particuliere havensector financieel een steentje bij moet dragen. Eurlings verwacht dat de sluis, die in 2016 gereed moet zijn, voor 700 miljoen euro kan worden gebouwd.

Over een tweede zeesluis bij IJmuiden wordt al jaren gediscussieerd. De huidige sluis bij IJmuiden is tachtig jaar oud en voldoet vooralsnog prima.

Maar voor de grote ambities die de gemeente Amsterdam met de eigen haven heeft, is de sluis bij IJmuiden te klein. Zo kan er filevorming ontstaan als de Amsterdamse haven in de toekomst veel nieuwe klanten trekt. Bovendien passen zeer grote containerschepen niet door de sluis bij IJmuiden.

De vraag is of deze schepen wel naar Amsterdam willen varen. Nu al laten ook de kleinere containerschepen, die wél door de sluis kunnen, Amsterdam links liggen. Ze varen liever door naar de direct aan de zee gelegen Rotterdamse haven.

Een teken aan de wand is het nieuws dat de Amsterdam Container Terminal (voorheen de Ceres-terminal) begin deze maand bekendmaakte: ze zijn hun allerlaatste klant kwijtgeraakt. De Amsterdamse containerterminal kampt al sinds de oplevering in 2001 met problemen. De eerste vier jaar van zijn bestaan meerde er geen enkel schip in de Amsterdamse containerhaven aan, die met gemeentelijk geld (100 miljoen euro) is aangelegd.

Vanaf augustus 2005 kwam aan die pijnlijke situatie een einde toen er voor het eerst een schip zijn lading loste. Sindsdien leek ACT zich enigszins te revancheren. Op het hoogtepunt waren er drie lijndiensten die vanuit Azië naar Amsterdam voerden. Om grote aantallen ging het niet: per lijndienst één schip per week.

De Amsterdamse havenwethouder Freek Ossel zegt dat een nieuwe zeesluis desondanks nodig is om de toekomst van de Amsterdamse haven gezond te houden. ‘We hebben berekend dat de haven vijfduizend extra banen oplevert in 2020. Maar daarvoor moeten de grote schepen wel naar Amsterdam kunnen komen. Dankzij de nieuwe sluis wordt dat mogelijk.’

Econoom Arnold Heertje zegt ‘verbijsterd’ te zijn over het nieuws. ‘De Amsterdamse haven wil alsmaar de concurrentie aangaan met die van Rotterdam. Vanuit het landsbelang geredeneerd vind ik dat stompzinnig. Waarom moeten grote zeeschepen naar Amsterdam, terwijl we een perfect geoutilleerde haven in Rotterdam hebben? Waar ook nog eens een Tweede Maasvlakte komt.’

Heertje buigt zich al jaren over het dossier. ‘Dat is begonnen met mijn protest tegen de komst van de Ceres-terminal. Ook zo’n duur plan waarvan de gemeente zei dat het duizenden banen zou opleveren, maar compleet mislukt is.’

Het Centraal Planbureau (CPB) is altijd kritisch geweest over de noodzaak van een tweede zeesluis. In een kosten-batenanalyse uit 2005 schrijft het planbureau dat er goede alternatieven zijn. En dat de capaciteit van de huidige sluis groter is dan wordt aangenomen.