Rechter: Nijntje mag lijntje coke snuiven

Nijntje afbeelden als cokesnuiver met wijd opengesperde pupillen? Het is niet wat Dick Bruna voor ogen had met zijn vredelievende konijn, maar van de rechter mag het.

Mercis BV, dat de auteursrechten van Bruna beheert, had een kort geding aangespannen tegen Punt.nl, een website waar bezoekers gratis een blog kunnen maken. Op twee van deze blogs stonden allerlei parodieën op Bruna’s illustraties: Nijntje gaat ‘hakkuh’, Nijntje zit ‘lekker op de pep’ en ‘staat superstrak’. Mercis eiste een publicatieverbod, omdat deze ‘verminking’ van Bruna’s werk in strijd zou zijn met het auteursrecht.

Maar daar denkt de rechtbank Amsterdam anders over. Omdat Nijntje is afgebeeld met bijvoorbeeld rode ogen of een lijntje coke voor zich, hebben de makers ‘voldoende afstand’ genomen van het origineel. ‘Diegenen die via de desbetreffende websites kennis nemen van de afbeeldingen 2 tot en met 6 zullen begrijpen dat die afbeeldingen niet afkomstig zijn van de merkgerechtigden’, aldus de rechter. Voor twee van de zeven gewraakte plaatjes geldt dat niet: die lijken volgens de rechter te veel op het origineel om voor parodie door te gaan. Het gaat onder meer om ‘Nijn Eleven’, waarop Nijntje afvliegt op een flatgebouw.

‘Eigenlijk zegt de rechter: hoe grover, hoe beter’, zegt Henri de Jong van Punt.nl. ‘Want daarmee creëer je afstand tot de originelen.’ Dat hij het had laten uitlopen op een kort geding is volgens de ondernemer een ‘principekwestie’. Hij meent dat de manier waarop Mercis op bloggers jaagt een bedreiging is voor de vrijheid van meningsuiting. ‘De meeste bloggers halen snel plaatjes weg als er wordt gedreigd met een claim van 5.000 euro. Ze kunnen zo’n proces niet betalen. Daardoor trekt degene met geld altijd aan het langste eind.’

Marja Kerkhof van Mercis ontkent dat bloggers worden geïntimideerd. ‘We lossen dit soort zaken normaal in goed overleg op. We willen gewoon niet dat misbruik wordt gemaakt van Bruna’s werk.’ Mercis overweegt in hoger beroep te gaan.