In Engeland was er grote ophef toen bleek dat de koffieketen Starbucks zijn winst grotendeels doorsluisde naar Nederland, alwaar er nauwelijks belasting over wordt betaald.
In Engeland was er grote ophef toen bleek dat de koffieketen Starbucks zijn winst grotendeels doorsluisde naar Nederland, alwaar er nauwelijks belasting over wordt betaald. © AFP

Voor de VS is Nederland hét favoriete belastingparadijs

Nederland is niet zomaar een belastingparadijs voor Amerikaanse multinationals, het is hét belastingparadijs. Er is geen land waar om fiscale redenen zo veel geld naartoe wordt gesluisd als Nederland. De 500 grootste Amerikaanse ondernemingen, de Fortune 500, stalden in 2010 127 miljard dollar (93 miljard euro) fiscaal vriendelijk in Nederland.

Daarmee was Nederland veel populairder dan beruchte belastingparadijzen als Bermuda (94 miljard dollar) en de Kaaiman Eilanden (51 miljard). Er is ook geen land in de wereld dat van zoveel multinationals een of meer bv's heeft. Van de Fortune 500 heeft 48 procent een of meer bv's in Nederland. Naaste concurrenten zijn Singapore (42 procent) en Hongkong (40 procent).

Dat blijkt uit onderzoek van twee Amerikaanse organisaties dat vorige week werd gepubliceerd. Het gaat om Citizens for Tax Justice (CTJ) en de Public Interest Research Group PIRG, activistische groepen die stammen uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. In hun rapport The Offshore Shell Games stellen zij dat de Fortune 500-bedrijven dankzij belastingparadijzen jaarlijks 90 miljard dollar aan Amerikaanse belastingen weten te ontwijken.

Notoire belastingparadijzen
Volgens het onderzoek boekten alle Amerikaanse multinationals samen in 2010 929 miljard dollar aan winsten bij hun overzeese dochters. Daarvan kwam 505 miljard terecht bij twaalf 'notoire belastingparadijzen'. De 127 miljard die Nederland binnenhaalde komt overeen met 16 procent van het nationaal inkomen.

Het ministerie van Financiën wijst erop dat Amerikaanse bedrijven hier niet alleen om fiscale redenen zitten, maar ook echt actief zijn met productiebedrijven, hoofdkantoren en distributiecentra die goed zijn voor duizenden banen. Dat verklaart echter slechts een klein deel van de 127 miljard uit het rapport. Uit eerder onderzoek werd al bekend dat door Nederlandse brievenbusmaatschappijen jaarlijks 12 duizend miljard euro vloeit, twintig keer het bruto nationaal inkomen.

Vorig jaar kwam de ontwikkelingsorganisatie Action Aid met een soortgelijk onderzoek naar de fiscale constructies van 100 grote Britse bedrijven (de FTSE 100). Daarin bleek alleen de kleine Amerikaanse staat Delaware populairder dan Nederland. Nederland huisvestte van die 100 bedrijven maar liefst rond 1.200 bv's.

Nederland staat al langer te boek als belastingparadijs, zelfs zozeer dat de Tweede Kamer een motie aannam waarin werd gesteld dat Nederland geen belastingparadijs mag worden genoemd.

Dubbele belastingheffing
Nederland is populair omdat het met heel veel andere landen verdragen heeft gesloten tegen dubbele belastingheffing. Nederland is daardoor een draaischijf geworden tussen belastingparadijzen en multinationals. Verder heft Nederland geen belasting op royalties, zoals inkomsten uit de exploitatie van merken.

Belastingfaciliteiten zoals die in Nederland zijn steeds meer in opspraak gekomen. Zo was er in Engeland grote ophef toen bleek dat de koffieketen Starbucks zijn winst grotendeels doorsluisde naar Nederland, alwaar er nauwelijks belasting over wordt betaald.

De Nederlandse belastingfaciliteiten hebben ook de aandacht getrokken van de Europese Commissie. Die zal waarschijnlijk, mogelijk al vandaag, besluiten een onderzoek in te stellen. Anderzijds is staatssecretaris Wiebes van Financiën juist beducht dat Nederland zijn voorsprong kwijtraakt. Toen Starbucks in april bekendmaakte zijn hoofdkantoor uit Nederland over te brengen naar Londen, stelde Wiebes dat Engeland druk bezig was Nederlands fiscale voortreffelijkheden te kopiëren.