Minister-president Mark Rutte schudt de voorzitter van de Europese Raad Herman van Rompuy (R) de hand
Minister-president Mark Rutte schudt de voorzitter van de Europese Raad Herman van Rompuy (R) de hand © ANP

Geloof in het nut van de Europese Unie brokkelt af

Bijna zeven op de tien Nederlanders (68 procent) en ruim de helft van de Europeanen (53 procent) wil de macht van de Unie beperken of er helemaal uit stappen. Dit blijkt uit het rapport European Pulse van Ipsos dat morgen verschijnt. Tweederde van de Nederlanders én Europeanen denkt niet dat ze er door het EU-lidmaatschap economisch op vooruit zijn gegaan.

 
'Het gaat erom dat het brede, ongemakkelijke gevoel over Europa ook bij de lageropgeleiden, gewone werknemers en PVV-stemmers wordt weggenomen.'
Bernard Wientjes

De onderzoeksorganisatie heeft begin februari ongeveer zevenduizend respondenten ondervraagd in negen EU-landen. Slechts drie landen denken positief over Europa. De Tweede Kamer debatteert vandaag met premier Rutte en minister Timmermans van Buitenlandse Zaken over de toekomst van de EU.

Pro-Europese partijen staan met de Brusselse verkiezingen voor de deur voor de moeilijke taak kiezers ervan te overtuigen dat Europa heus ergens goed voor is. Tot nu toe hanteerden veel partijen de lijn: ja, de unie is groot en heeft veel macht, maar dat is nodig, want het is goed voor de handel en uw portemonnee. Maar de meeste Europeanen geloven dat dus niet.

Volgens werkgeversvoorman Bernard Wientjes moet aan de gewone man - de werknemers in de haven van Rotterdam, in het Westland - beter worden uitgelegd dat hun arbeidsplaats en dagelijks brood te danken is aan export en Europa. Volgens hem is die boodschap tot nu vooral overgekomen bij de elite en hoogopgeleiden. 'D66 en GroenLinks zijn pro-Europa en je kunt toch niet zeggen dat die partijen het slecht hebben gedaan bij de vorige verkiezingen, integendeel', zegt Wientjes. 'Het gaat erom dat het brede, ongemakkelijke gevoel over Europa ook bij de lageropgeleiden, gewone werknemers en PVV-stemmers wordt weggenomen.'

 
Een EU-burger krijgt er door de interne markt jaarlijks gemiddeld een maandsalaris bij (1.500 tot 2.200 euro), becijferde het CPB in 2012

Economische crisis
Het EU-chagrijn van Nederlanders is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Voordat de economische crisis uitbrak, was de mening over het economische nut van de Unie bijna het tegenovergestelde van nu. Circa tweederde van de Nederlanders vond in 2006 juist dat het EU-lidmaatschap het land voordeel opleverde (62 procent), berekende het CPB destijds.

Opvallend is dat Duitsland en de nieuwe oostelijke lidstaten - waar het economisch beter gaat - iets positiever zijn over Europa. De zuidelijke lidstaten - waar onder druk van Europese afpraken grote bezuinigingen zijn doorgevoerd - zijn juist negatiever dan de Nederlanders.

Gevoel
Wat is er gebeurd met het imago van Europa? 'Door de crisis hebben veel mensen het gevoel dat ze al jaren lijden en dat dit komt door de Europese Unie. Dit strookt niet met de feiten, maar het is een sterk levend gevoel dat je niet zomaar uitwist', zegt Wientjes. 'Terwijl er elke dag ongehinderd vrachtwagens vol bloemen en landbouwproducten vanuit het Westland naar Duitsland en Italië rijden. We verdienen jaarlijks 120 miljard euro extra aan Europa. Zonder export kunnen veel Nederlandse bedrijven niet overleven.'

Vrijwel alle onderzoeken ondersteunen deze pro-Europa redenering. Een EU-burger krijgt er door de interne markt jaarlijks gemiddeld een maandsalaris bij (1.500 tot 2.200 euro), becijferde het CPB in 2012. Er zijn slechts twee rapporten, in opdracht van PVV-leider Wilders gemaakt, over de nadelen. Zo berekende het Britse bureau Lombard Street Research in 2012 dat het vertrek uit de eurozone Nederland 51 miljard euro kost, maar tot 2015 ook 125 miljard euro oplevert.

Vandaag in de Volkskrant: Een maandsalaris extra dankzij de EU