Top-top-top-natuurgebied ligt te verzuren

Een schitterend stukje natuur in Gelderland gaat ten onder aan de onlesbare dorst van grote landbouwbedrijven.

Je zou zeggen: Harald van den Akker heeft geluk. Hij is beheerder van de Empese en Tondense heide, een natuurgebiedje van Natuurmonumenten dat op alle mogelijke manieren beschermd is. Binnen de 140 hectaren van het gebiedje in de gemeente Brummen bevinden zich restanten van schraalgraslanden en van natte heide, met (nog altijd) een groot aantal zeldzame plantensoorten.

De heide is Natura 2000-gebied, Europese topnatuur dus, en ligt in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), als Nederlandse topnatuur. Daarnaast is het gebied in Gelderland aangewezen als ‘waterparel’ en ‘TOP-gebied verdrogingsbestrijding’. Binnen die 36 prioriteitsgebieden staat het ook nog eens in de toptien. Het betreft hier een top-top-natuurgebied.

Dopheide en zonnedauw

‘Nou, je ziet het.’ Harald van den Akker maakt een weids armgebaar en wekt helemaal geen gelukkige indruk. We staan in een postzegelstukje Tondense heide en zien berkenopslag en struikheide. Van den Akker: ‘Dit was nat, hier groeiden dopheide en zonnedauw, maar het verandert in gewone, droge heide. We plaggen ons suf, maar het is elk jaar moeilijker om vrijwilligers nog te motiveren.’

De oorzaken voor het verdwijnen van tal van Rode Lijst-soorten uit het gebiedje zijn bekend, al jaren. Door de intensivering van de omliggende landbouw verdroogt en verzuurt de heide. En het gebied is te versnipperd.

De oplossingen liggen voor de hand: de waterhuishouding moet hersteld (de waterstand moet hoger, het water moet beter) en het gebiedje moet groter. Harald van den Akker: ‘De analyse is duidelijk, de plannen zijn er en de provincie heeft een voorstel tot herbegrenzing van het gebied gemaakt.’

Vernattingsgebieden

Tot zover niets aan de hand. Maar vanmiddag sneuvelt het voorstel voor herbegrenzing van zes Gelderse ‘vernattingsgebieden’ wellicht in de Provinciale Staten. Het CDA dreigt tegen te stemmen.

De argumentatie is complex. Volgens CDA-Statenlid Peter van Boheemen moet eerst nog een studie over vernatting in de TOP-gebieden worden behandeld door het Waterschap. ‘Wij staan achter de topgebieden, maar je moet andere partijen niet wegdrukken.’

En Eric Wensink, lokaal land- en tuinbouwbestuurder en een van de vier boeren wier bedrijf voor de plannen deels moet wijken, spreekt van een ‘duur experiment’ en stelt vast dat de provincie niet genoeg geld heeft voor zulke plannen.

Cees van Baren, een andere boer in het gebied, is kernachtig: ‘Ze komen financieel niet over de brug. Dat doen ze wel als woonwijken en snelwegen worden aangelegd.’

De Spaanse ruiter

Harald van den Akker loopt mismoedig dwars door het stukje uniek blauwgrasland op de Empese heide. ‘Een paar jaar geleden zou ik moeten oppassen om de orchideeën niet kapot te trappen. Maar de orchideeën zijn dit jaar verdwenen. Er zijn nog vijf polletjes klokjesgentiaan over en de Spaanse ruiter heeft zich teruggetrokken in een paar hoekjes. Als je niet snel iets gaat doen, dan kun je net zo goed de stekker eruit trekken.’

Grotere kaart weergeven]]>