Hypotheekgarantie tijdelijk hoger

Het kabinet zal waarschijnlijk de Nationale Hypotheekgarantie verhogen. Minister Bos was daar steeds geen voorstander van, maar kan er toch mee instemmen.

De situatie op de woningmarkt is dramatisch. Volgens cijfers van de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) is het aantal transacties in de bestaande bouw in het eerste kwartaal met eenderde teruggelopen ten opzichte van het eerste kwartaal vorig jaar. In de nieuwbouw bedraagt de teruggang zelfs meer dan 50 procent. Makelaars, bouwers en projectontwikkelaars ondervinden hiervan de nadelige gevolgen.

De Tweede Kamer dringt al langer aan op verhoging van de NHG-grens, die nu bij een koopsom van 265 duizend euro ligt. Met de NHG krijgen banken hun schade vergoed als zij een huis met verlies moeten verkopen omdat de bewoners de hypotheek niet meer kunnen betalen. Voor potentiële kopers is de NHG aantrekkelijk omdat banken dankzij de hun geboden zekerheid een lagere hypotheekrente in rekening brengen.

Bij de behandeling van de begroting van Van der Laan, in december, kreeg het Kamerlid Brigitte van der Burg (VVD) brede steun voor haar motie om de NHG te verhogen naar 350 duizend euro. Dit bedrag is inclusief ‘kosten koper’, dus het betreft huizen die maximaal ongeveer 315 duizend euro kosten. De maatregel zou naar haar oordeel een stimulans zijn voor de woningmarkt. Het kabinet weigerde de motie uit te voeren.

Sindsdien is de Kamer in debatten met Van der Laan blijven aandringen op verhoging van de grens. Ook hoogleraar vastgoedfinanciering Piet Eichholtz pleitte in een rapport voor verhoging. Toen duidelijk werd dat vooral minister Wouter Bos (Financiën) dwars lag, kreeg Van der Laan van Van der Burg het verwijt ‘geen eigenaar te zijn van zijn eigen portefeuille’.

Op 20 mei zegde Van der Laan de Kamer toe een snel onderzoek naar de consequenties van een eventuele verhoging van de NHG te laten verrichten door bureau Ortec en het Centraal Planbureau. Deze zojuist afgeronde notitie is nu doorslaggevend. Ortec en CPB schrijven dat de NHG een nuttig instrument is, dat het vergroten van de reikwijdte niet schadelijk is en dat de positieve gevolgen opwegen tegen de financiële risico’s.

Ortec deed al eerder onderzoek naar de NHG. Op basis daarvan is besloten dat voldaan kon worden aan de wens van gemeenten om vanaf 1 januari 2011 geen rol meer te spelen in de borgstelling van de NHG. Tot die datum staan Rijk en gemeenten samen garant. Dat is in Van der Laans voorstel ook de einddatum van de tijdelijke NHG-verhoging.

Directeur Karel Schiffer van de WEW, de instantie die de NHG verstrekt, is blij met het voorstel van Van der Laan. Hij hoopt dat de ministerraad het overneemt. ‘Nu valt ruim 60 procent van de transacties op de woningmarkt onder de NHG. Als dit voorstel wordt overgenomen, loopt dat percentage op naar 80. Dat zijn 20 tot 25 duizend extra NHG’s op jaarbasis’, zegt Schiffer. ‘In de markt is hier veel vraag naar, want het aantal slapeloze nachten neemt snel toe. De NHG is bij uitstek een instrument waarmee je aan de knoppen kunt draaien. Als het kabinet akkoord gaat, zal het besluit handenwrijvend worden ontvangen.’