Blauwe enveloppen van de Belastingdienst. Foto ter illustratie.
Blauwe enveloppen van de Belastingdienst. Foto ter illustratie. © ANP

Buitenlandse bedrijven sluisden in 2011 zeker 57 miljard door Nederland

De grootste multinationals ter wereld hebben sinds 2005 honderden nieuwe fiscale constructies in Nederland opgezet. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de jaarverslagen van de honderd grootste wereldwijd opererende ondernemingen en hun Nederlandse dochterbedrijven.

In 2011 sluisden deze multinationals zeker 57 miljard euro van en naar Nederland, zonder veel belasting te betalen. Google, IBM en ENI sluisden de meeste bedragen door Nederland. Uit het Volkskrant-onderzoek blijkt dat de Nederlandse belastingdruk voor de brievenbusfirma's zeer ondoorzichtig is, maar in elk geval laag. De bedrijven hebben vertrouwelijke afspraken - zogenoemde tax rulings - gemaakt met de Nederlandse Belastingdienst, en betaalden tussen de 0 en 5 procent belasting over het geld dat zij van en naar Nederland boekten.

Voor deze transacties gebruikten de bedrijven ongeveer duizend, veelal recentelijk in Nederland gevestigde brievenbusfirma's. De ondernemingen, zoals Google, Microsoft, Gazprom en Wal-Mart, hanteren bovendien een keur aan Nederlandse constructies om hun belastingdruk te verlagen.

De Nederlandse fiscale constructies leiden vooral in het buitenland tot beroering. Omdat grote bedrijven dankzij de belastingroutes steeds minder belasting betalen, zijn overheden wereldwijd genoodzaakt de belastingen voor hun burgers te verhogen en te snijden in de publieke dienstverlening.

Uit het onderzoek komt naar voren dat 91 van de 100 grootste bedrijven actief zijn in Nederland. Zeker 60 bedrijven gebruiken de Nederlandse route puur voor belastingontwijking, en bij nog eens 17 bedrijven is een sterk vermoeden van fiscale sluiproutes.

Onder vuur
Nederland ligt al langer onder vuur vanwege de grote belastingvoordelen die buitenlandse bedrijven hier kunnen realiseren. Vorig jaar bleek tot verontwaardiging van veel Britten dat koffieketen Starbucks dankzij een Nederlandse belastingroute nauwelijks belasting betaalde in Groot-Brittannië.

Staatssecretaris Weekers moet zich vandaag in de Tweede Kamer verantwoorden over de belastingroutes. De Kamer wil van de bewindsman inzage in de omvang van de belastingontwijking, maar de Belastingdienst is tot nu toe zeer schaars met het verstrekken van gegevens.

Uit het Volkskrant-onderzoek blijkt de enorme vlucht die de belastingconstructies hebben genomen. Van oudsher staat Nederland bekend als veilige haven voor de uitbetaling van dividenden, rentes en royalty's - de in Nederland onbelaste inkomsten uit intellectueel eigendom, zoals de rechten op muziek, software en merken.

In verhouding tot de geldstromen zijn de inkomsten voor Nederland relatief gering. Naar schatting duizend mensen werken in en rond de belastingindustrie, en de geschatte opbrengsten voor het land zijn ongeveer 1 miljard euro.

Veel meer over de belastingroutes door Nederland en de zogenoemde brievenbus-bv's in de Volkskrant van vandaag.