22 juli 1999: Taalerosie is nog de minste kwaal van chatten

Tien jaar geleden werden de brievenbus en telefoon ingeruild voor MSN Messenger. De impact is niet te overschatten. Miljoenen chatten met elkaar in een nieuw idioom.

Als taalvorsers over honderd jaar het omslagpunt moeten aanwijzen waarop het Nederlands langzaam van de radar begon te verdwijnen, komen ze mogelijk niet uit bij 1945. Dat tijdstip ligt wel voor de hand: het was het jaar dat Nederlands laatste kolonie in de oost de onafhankelijkheid uitriep (Indonesië, op 17 augustus) en het tastbare taalgebied aanwijsbaar kromp.

Maar het begin van het einde zal waarschijnlijk eerder worden vastgepind op 22 juli 1999. Op die datum introduceerde het Amerikaanse bedrijf Microsoft een stukje software, dat binnen mum van tijd het voornaamste communicatiemiddel van vooral jongeren zou worden. Bellen, maar ook e-mailen werd van de een op de andere dag ouderwets.

De telefoon en de elektronische brievenbus werden ingeruild voor MSN Messenger, een computerprogramma waarmee gebruikers elkaar rechtstreeks tekstberichten kunnensturen, net als een sms maar dan zonder de beperking van 160 tekens. Anders dan met bellen, mailen of sms’en kun je direct zien of iemand bereikbaar is. Vrienden zijn niet langer ‘thuis’ of ‘weg’, maar online of offline.

Nederlandse jongeren gingen massaal msn’en, een begrip dat zo snel ingeburgerd raakte dat het een plek veroverde in de Van Dale. Communiceren werd ‘chatten’, met een geheel eigen idioom. ‘Alsjeblieft’ werd ‘plz’, ‘wacht even’ slonk tot ‘w8ff’ en ‘je bent een engel’ veranderde in de smiley of het internet emoticon 0:-).

De impact van het msn’en is nauwelijks te overschatten. Zes miljoen Nederlanders (65 procent van de internetpopulatie) gebruikt de dienst, meldt Microsoft. Elke maand voert het msn-legioen een miljard gesprekken – goed voor zes uur conversatie per week per persoon. Wereldwijd zijn er 330 miljoen actieve gebruikers, die elke maand 9,3 miljard berichten versturen.

Niemand die in 1999 bevroedde dat het nieuwe communicatiemiddel zo zou aanslaan. Nieuw was het verschijnsel niet. Al in de jaren zeventig, toen pc’s nog geen gemeengoed waren, zochten academici een manier om via computers met elkaar te communiceren. Het zou tot 1996 duren tot het grote publiek ging ruiken aan wat toen instant messaging ging heten. Microsoft betrad drie jaar later een al flink ontgonnen terrein.

Dat MSN Messenger tot de grootste boodschappendienst kon uitgroeien in Nederland, maar ook daarbuiten, is grotendeels te danken aan de stevige positie die Microsoft heeft op de softwaremarkt. 90 procent van de computers draait op Windows, het besturingssysteem van het Amerikaanse bedrijf. Microsoft kon MSN Messenger makkelijk bundelen met Windows en andere, eigen internetdiensten, zoals Hotmail (tegenwoordig Live Mail geheten). Microsoft gooide zijn netwerk ook open voor concurrerende werken.

Met de voordelen van de nieuwe communicatievorm kwamen ook de ongemakken van het msn’en. Taalerosie bleek nog de minst ernstige kwaal. MSN Messenger bleek een doeltreffend middel van pedofielen om slachtoffertjes naar een locatie offline te lokken. Toen het mogelijk werd om een camera aan de pc te koppelen en te videochatten met de messengers volgden er al snel berichten over jongeren die naakt hadden geposeerd (of erger) en de opnamen op groezelige websites terugzagen.

Instant messaging werd ook ontdekt als een prima kanaal om spam (ongerichte internetreclame) en computervirussen te verspreiden. In 2005 legde het Britse persbureau Reuters zijn eigen chatnetwerk stil, nadat er een virus was binnengeslopen. Een dag lang konden de zakelijke klanten – beleggers, effectenhandelaren en analisten – geen berichten uitwisselen. Een etmaal is een eeuwigheid in een wereld waarin een aarzeling miljoenen kan kosten.

Ondanks de opkomst van nieuwe, hippe internetdiensten zoals de sociale netwerken Hyves en Facebook, webloggen en Twitter (een kortademige groepsvariant op instant messaging) neemt de populariteit van het msn’en amper af. Als grootste ‘tekstkletsers’ moeten de Nederlanders echter een andere Europese natie laten voorgaan. De Fransen, zo wees onderzoek in april uit, besteden 14,3 procent van hun internettijd aan msn’en. Het is het populairste tijdverdrijf van de internautes.