Religieus erfgoed ligt te verpieteren op de kerkzolder

Een gemummificeerde kat, in 1500 als bouwoffer voor de Grote Kerk in Veere ingemetseld. Een zeer zeldzaam middeleeuws notenhouten beeld van Maria met kind. Een laatmiddeleeuws handschrift met Augustijnse hymnen.

De lijst met bijzondere ontdekkingen uit 2008, die de Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland vandaag publiceert, bevat talloze objecten van grote cultuurhistorische waarde, die bij de lommerd of het grof vuil terecht zouden zijn gekomen, als ze niet door medewerkers van de stichting zouden zijn opgespoord.

‘Het is diep treurig’, zegt SKKN-directeur Mart van der Sterre. ‘Laatst werd er weer een kerk gesloten. Kostbaar kerkzilver ging tegen dumpprijzen van de hand.’

Twee kerken per week
Per week sluiten twee kerken in Nederland, en de stichting probeert tegen die klippen op te registreren wat er te registeren valt: kerkelijk erfgoed dat op een tochtige kloosterzolder of in een stoffige pastoriekeuken ligt te verpieteren. ‘Vaak weet niemand in zo’n parochie dat het om uiterst waardevolle voorwerpen gaat, soms van museale kwaliteit.’

Een gepolychromeerde kruiswegstatie lag tussen huisraad in de berging van een pastorie. Een geelkoperen lavaboketel uit circa 1450 stond tussen waardeloos koperwerk op het dressoir in een kloosterkamer.

Gemiddeld 85 jaar
‘De gemiddelde leeftijd in de 140 actieve kloosters in Nederland is 85 jaar. Over tien jaar is daar dus geen monnik meer. Al die kloosters gaan dicht’, zegt Van der Sterre. ‘En reken maar dat zich daar verborgen schatten bevinden.’

Via de stichting komen die schatten in musea of kerken terecht, waar ze goed worden geconserveerd. Van der Sterre zegt nog zeker tien jaar nodig te hebben om de registratie te voltooien.