Effect wijksteun niet aangetoond

Sociale investeringen van woningcorporaties om in wijken en buurten overlast, onveiligheid en verloedering tegen te gaan hebben geen aantoonbaar effect.

‘De vraag is of de inspanningen die woningcorporaties in het kader van leefbaarheid hebben ondernomen, effectief zijn geweest. Voor die effectiviteit zijn in dit onderzoek onvoldoende overtuigende aanwijzingen gevonden’, schrijven de wetenschappers, die het ministerie van Economische Zaken als opdrachtgever hadden.

De onderzoeksvraag is relevant omdat de corporaties een voorname rol toebedeeld hebben gekregen in het kabinetsstreven om van veertig probleemwijken ‘krachtwijken’ te maken. Corporaties claimden die rol op basis van de honderden miljoenen euro’s die zij al voor het aantreden van het kabinet-Balkenende IV in 2007 investeerden in leefbaarheid, bijvoorbeeld in het financieren van brede scholen en gezondheidscentra, maar ook in barbecues, buurtcomités en buurtregisseurs. Het zijn deze ‘oude’ gelden die nu onderzocht zijn, maar de uitkomsten zijn mogelijk wel een indicatie voor de effectiviteit van de vele tientallen miljoenen die nadien nog in een beter leefklimaat in de wijken zijn geïnvesteerd.

De verantwoordelijke minister van Wonen, wijken en integratie, Vogelaar, is in november vorig jaar tussentijds vervangen door Van der Laan. Hij zegt in een reactie de conclusies van het onderzoek ‘niet steekhoudend’ te vinden, omdat leefbaarheid meer omvat dan alleen de onderzochte veiligheidscriteria. De geïnvesteerde gelden zijn ook gebruikt voor het bestrijden van jeugdwerkloosheid, opvoedings- en integratieproblemen en schuldhulpverlening, aldus Van der Laan. Hij vindt dat de corporaties te kort wordt gedaan.

Gunstige effecten vonden de onderzoekers wel bij, wat zij noemen, de ‘fysieke inspanningen’ van woningcorporaties. Het meest overtuigende effect werd vastgesteld bij de verkoop van sociale huurwoningen. Verkoop is weliswaar een desinvestering, maar wel een waarvan de opbrengst vaak weer wordt ingezet voor andere investeringen.

De maatschappelijke waarde van desinvesteringen is omvangrijk: elke verkochte sociale huurwoning levert een ‘leefbaarheidswinst’ op die een maatschappelijke waarde van ongeveer tienduizend euro vertegenwoordigt. Maar Van der Laan is niet overtuigd van het belang om alleen geld ‘in steen’ te steken; hij twijfelt op basis van zijn wijkbezoeken niet aan het nut van ‘sociale investeringen’.