Slimme energiemeters vereisen strenge beveiliging

Het was de druppel. Consumenten mogen van de Eerste Kamer de installatie van een slimme energiemeter weigeren.

Wat betekent dat?
Doel van de slimme meters is energiebesparing. Wanneer consumenten meer inzicht hebben in hun stroom- en gasverbruik, gaan ze zich zuiniger gedragen, is het idee. Die verbruiksgegevens zijn nu natuurlijk ook al beschikbaar maar daarvoor moet je zelf steeds in de meterkast duiken. Als de standen op een persoonlijke pagina op internet worden gezet kunnen ze meteen worden verwerkt tot bruikbare grafiekjes.

Een bedrijf als Oxxio doet dat al. Klanten met een slimme meter (Oxxio heeft er ruim honderdduizend) zien hun verbruik van maand tot maand, van week tot week, van dag tot dag en van uur tot uur in een staafdiagram uitgezet. In de toekomst kunnen klanten hun gegevens analyseren op uitschieters, of vergelijken met het gemiddelde in de straat. Energiebedrijven zullen gaan concurreren met dit soort slimmigheidjes voor de consument. In Zweden worden wedstrijdjes zuinigheid georganiseerd. Uit pilots blijkt dat dat tot besparingen van 30 procent kan leiden. Gemiddeld hopen voorstanders op een besparing van 10 procent. Volgens energieonderzoekcentrum ECN is de meter zelf niet slim, maar zijn het de energiebedrijven en klanten die hem slim moeten gebruiken. In hun ogen is de vrijwillige uitrol goed voor de betrokkenheid van de consumenten, omdat de energiebedrijven nu meer moeite zullen moeten doen hun klanten van het nut van een slimme meter te overtuigen.

Wat doen de kastjes?
Ze lezen elk uur de gasstand af en elk kwartier de elektriciteit. Als de klant daar toestemming voor geeft, worden die gegevens via GPRS doorgebeld naar de energieleverancier. Als de klant geen toestemming geeft, blijven de gegevens in de meterkast, en worden de standen eens in de twee maanden doorgegeven.

Wat hebben de energiebedrijven eraan?
De energiebedrijven hoeven geen mannetjes meer langs de huizen te sturen om de standen op te nemen. Bij verhuizingen kunnen ze precies zien wat de meterstanden zijn van de oude bewoner, zodat ze geen standen hoeven te schatten – met alle irritatie en rompslomp van boze klanten van dien.

Ook wordt het makkelijker een energieconsument van de ene op de andere energieaanbieder over te zetten.

Voor de energieproductie zelf heeft de slimme meter niet veel voordeel, in tegenstelling tot wat wel beweerd is. Het is niet zo dat de gascentrale een tandje hoger wordt gezet omdat meneer Jansen zijn wasdroger aanzet. Voor het zogeheten balancing van vraag en aanbod hoeven energiebedrijven niet te weten wat individuen nodig hebben, alleen wat er collectief nodig is. Daarvoor kijken de energieproducenten naar de weersverwachting en de wedstrijdagenda van het Nederlands elftal, niet naar de meter van meneer Jansen.

In de toekomst gaan de meters wel een rol spelen in het balancen van het laagspanningsnetwerk. Als steeds meer mensen zelf stroom gaan produceren, bijvoorbeeld met zonnepanelen en hoogrendementsketels die ook elektriciteit maken, wordt het belangrijk die energie ergens in de buurt weer kwijt te kunnen. Dan is het wel handig te weten wat de buurman nodig heeft.

En de privacy?
Leek tot voor kort geen groot punt. Oxxio, Nuon, Essent en Eneco hebben bij elkaar zo’n tweehonderdduizend huizen van slimme meters voorzien. Gevraagd en ongevraagd. Alleen bij Nuon heeft ‘een enkeling’ de meter geweigerd, blijkt uit een inventarisatie. Aan de andere kant meldde de Consumentenbond deze week dat 70 procent van de leden bezwaren heeft tegen de slimme meter. En de Eerste Kamer maakte er deze week dus een groot punt van.

Wie je ook spreekt: iedereen is het erover eens dat de privacy-kwestie ernstig is onderschat, en serieus moet worden genomen.

Wat kun je afleiden uit het energieverbruik?
Dat is de vraag. Boeven zouden de gegevens kunnen gebruiken om te zien of mensen op vakantie zijn – maar de vraag is of ze al die moeite nemen, ze kunnen ook gewoon door het raam kijken of het donker is. Wie echt zijn best doet, zou uit de verbruikspatronen kunnen opmaken of iemand de stofzuiger aanzet (een kwartiertje een piek van zo’n 1.500 watt). Leuk, maar daarmee heb je nog niet iemands identiteit te pakken. Overigens, zegt slimme-nettenexpert Gertjan van de Ruit van Logica, zal het doorgeven streng worden beveiligd. Niet alleen vanwege privacy, maar ook om te voorkomen dat gebruikers zelf de verbruiksgegevens manipuleren.

Hoe zit het eigenlijk in het buitenland?
Volgens Van de Ruit is de meter in Zweden en Italië in nagenoeg alle huizen (verplicht) ‘uitgerold’. In Italië gaat het overigens veel meer om fraudebestrijding dan om energiebesparing.

Ik heb een nieuwe meter, maar hecht bij nader inzien aan mijn privacy. Kan ik mijn oude meter terugkrijgen?
Kan, maar zal wel wat kosten.