Louis Reijtenbagh: liefhebber van geld en kunst

In 2008 kocht het Rijksmuseum het schilderij De bocht van de Herengracht van de Nederlander Reijtenbagh, die het meesterwerk toen al had verpand aan een Amerikaanse bank. Van huisarts tot baissier.

Eigenlijk had Louis Reijtenbagh (62) nu de tijd van zijn leven moeten hebben. De kredietcrisis zou een geschenk uit de hemel moeten zijn voor de investeerder die juist altijd zijn geld verdiende aan barre tijden en kelderende koersen.

Hij wreef zich als geen ander in de handen als bedrijven waarin hij zogeheten short was gegaan (aandelen had verkocht die hij niet bezat) omvielen. Geen beter vermaak dan leedvermaak.

Ooit verdiende hij zo 20 miljoen gulden aan het bankroet van DAF Trucks. Ook aan de teloorgang van de bouwbedrijven Ogem en Bredero in de jaren tachtig hield hij als een van de bekendste baissiers (iemand. die op het dalen van de prijzen speculeert) van het toenmalige Beursplein 5 tonnen, zo niet miljoenen, over. Maar het echte grote geld zou hij te danken hebben aan deals in noodlijdende bedrijven als Getronics, Laurus en KPN QWest.

Volgens Quote had alleen de Getronics-deal hem 100 miljoen euro opgeleverd, waardoor hij met een vermogen van bijna 600 miljoen opklom tot plaats 43 in de rijkenlijst van het blad.

Reijtenbagh is in de jaren zeventig een jonge huisarts in Almelo. Door de twee oliecrises onderkent hij de tanende macht en verouderde economische structuur van de VS. Hij besluit te speculeren op een daling van de dollarkoers. Hij verdient er een klein fortuin mee als de Zuid-Amerikaanse schuldencrisis losbreekt.

Hij stopt met zijn werk als arts. In de jaren tachtig kijkt hij niet alleen naar gevestigde bedrijven waar het fout kan gaan, maar ziet hij ook de kleine bedrijfjes, zoals de beruchte lichtkrantenproducent TextLite, als speculatieobject.

Hij vindt ook andere manieren om geld te verdienen, waarmee hij de grenzen van de wet tart. In 1987 lekt uit dat Reijtenbagh de wereld rondvliegt op zogenoemde babytickets – tickets voor baby’s die 10 procent van de prijs van een volwassen ticket kostten. Hij koopt de tickets ‘open’ bij kleine reisbureaus die nog niet op het IATA-computersysteem zijn aangesloten en ‘past ze aan’ wanneer er moet worden gevlogen.

Pas in oktober 1987 – als hij al veertien keer met 90 procent korting heeft gevlogen – ontdekt de KLM de fraude. De politie vaardigt een arrestatiebevel uit. Drie dagen later meldt Reijtenbagh zich vrijwillig op het politiebureau. De huisarts wordt een bekende Nederlander met koosnaampjes als 'flying doctor’ of ‘baby doc’ en verwerft zich het imago van een enigszins bijdehante boef.

Nederland is in de jaren negentig te klein geworden voor iemand als Reijtenbagh. Hij gaat, net als zoveel andere beursjongens, over de grens in het Belgische Brasschaat wonen waar het fiscale regime heel wat vriendelijker is. Ook koopt hij huizen in New York en Monaco. Behalve op valutaspeculatie richt hij zich ook op vastgoed.

Hij professionaliseert zijn beleggingsbedrijf met investeringsfondsen op fiscaal vriendelijkere locaties als de Maagdeneilanden. Ook gaat hij kunst verzamelen.

Geld is er in overvloed. De banken hebben oneindig vertrouwen in deze dubieuze Nederlandse flying doctor. Hij weet honderden miljoenen aan leningen los te peuteren. Uiteindelijk gaat het in het vastgoed mis. In maart maakt de bank Credit Suisse bekend voor 340 miljoen dollar te zijn opgelicht door Reijtenbagh en spant een rechtszaak aan in New York wegens ‘misleiding op ongekende schaal’.

Hij zou 750 miljoen hebben geleend bij de bank op voorwaarde die te herbeleggen in vastgoedfondsen van de bank zelf. Maar hij zou de helft hebben gestoken in zijn eigen bedrijf, dat door de vastgoedcrisis zo goed als failliet was.

Het is de start van een reeks schandalen rond Reijtenbagh. Aandeelhouders van het olieconcern Petroplus beweren dat Reijtenbagh 40 miljoen euro aan dividenden heeft verdonkeremaand. De Belgische fiscus laat weten nog 30 miljoen euro van hem te goed te hebben.

En tot slot verklaart de Amerikaanse bank JP Morgan Chase Manhattan zijn kunstcollectie op te eisen. De schilderijen zijn als onderpand gebruikt voor een lening van 50 miljoen dollar.

Voorlopig is onduidelijk waar Reijtenbagh is. Hij heeft wel wereldkundig gemaakt onschuldig te zijn. Misschien meldt hij zich bij de politie, hoewel de zaken waarvan hij nu wordt beschuldigd een stuk zwaarder zijn dan de vervalste babytickets.