Een verrassende keuze voor een onscherp zwart-wit beeld

Jury kiest voor zwart-wit in plaats van het in de media alomtegenwoordige kleur, en een weinig oogstrelende compositie in plaats van de hang naar esthetische fotografie.

Zwart-wit in plaats van het in de media alomtegenwoordige kleur, en een weinig oogstrelende compositie in plaats van de hang naar esthetische fotografie. Tegelijk bekroont de jury een foto van hét onderwerp van 2008, dat geldt als uitzonderlijk moeilijk in beeld te vangen: de kredietcrisis.

Vorig jaar werd de foto van de uitgeputte Amerikaanse soldaat in een schuilkelder in Afghanistan van de Engelse fotograaf Tim Hetherington uitgeroepen tot World Press Photo van het jaar 2007. Net als nu was dat een foto die ver weg blijft van esthetische genoegens: het onderwerp in alle eenvoud in het midden, onscherp bovendien.

Claustrofobisch
Het is een claustrofobisch beeld, en daarmee valt nog een parallel te trekken tussen Hetheringtons en de voor Time gemaakte foto van Suau. Immers ook angstwekkend en spookachtig is het beeld van rechercheur Robert Kole die, met zijn vuurwapen op scherp, in Cleveland een op bevel van de rechter ontruimde woning doorzoekt op achtergebleven bewoners. De puinhoop die de bewoners hebben achtergelaten waar de agent doorheen laveert, illustreert de verwoestende gevolgen van de crisis.

Het is voor het eerst sinds 2002 dat een zwart-witbeeld wordt uitgeroepen tot World Press Photo, een keuze die de jury ongetwijfeld tot het mikpunt van kritiek zal maken. De media richten zich in de regel in kleur tot de televisiekijkers, de internet-surfers, de bladen- en krantenlezers. De fotograaf die desondanks in zwart-wit werkt, moet stevig in zijn schoenen staan. Hem kan het verwijt treffen dat hij niet met zijn tijd meegaat en zich vastklampt aan een beeldtaal uit het verleden, toen internet nog niet bestond en de krantenpersen kleurenfotografie niet aankonden.

Het mogelijke verwijt kan ook terugslaan op de jury van World Press, die zich daar ongetwijfeld bij voorbaat bewust van is geweest. De impliciete boodschap die zij met Suaus bekroning afgeeft is deze: de fotojournalistiek moet terugkeren naar haar wortels, naar het visualiseren van het nieuws en zijn impact op mensen. Laat de hang naar symboliek en artistieke pretenties varen en concentreer je op wat er werkelijk toe doet, zoals de onversneden wildwest die Suau aantrof in de beschaafde Verenigde Staten anno 2008.

Toevalstreffers
De prijs voor Suau is ook een beloning voor een fotograaf die aantoont dat zijn vak niets met toevalstreffers te maken heeft. Allereerst omdat het al de tweede keer is dat Suau de hoofdprijs wint. In 1987 werd zijn foto bekroond uit Zuid-Korea van een moeder die tijdens rellen bij de oproerpolitie een emotioneel pleidooi doet voor haar zoon.

Ook Suaus foto uit Cleveland is er niet een waarbij het geluk de fotograaf een handje heeft geholpen. Een goede journalistieke voorbereiding, zoals je bezinnen op de vraag waar de kredietcrisis zichtbaar wordt anders dan in de gedaante van wanhopige Wall Street-handelaren in pak. Beschikken over de juiste contacten, zodat de politie je toestaat mee te gaan terwijl zij opereert op het scherpst van de snede. En het lef om in zwart-wit het verhaal te vertellen dat in kleur waarschijnlijk niet meer zeggingskracht had gekregen.

Het veelkleurige puin had afgeleid van de figuur om wie het werkelijk gaat op de foto: de agent die in Cleveland, Ohio een oorlog is begonnen tegen een onzichtbare vijand. Waarmee op de valreep deze foto toch nog symbolische waarde blijkt te bevatten. Want welke Amerikaan, welke westerling die het nieuws volgt, kan zich niet vereenzelvigen met de hypergespannen Robert Kole, die een vijand in onbekende gedaante tegemoet treedt?