Het jaar dat Finland zijn onschuld verloor

In 1939 bereidde Finland zich voor op de Olympische Spelen in Helsinki van 1940, die niet door zouden gaan, en op een oorlog, die wel doorging. Peter von Bagh interviewde voor 'The Year 1939' dertig mensen en maakte een verslag van een jaar dat uit louter extremen bestond.

'Het was een jaar als een mensenleven', zegt regisseur Von Bagh voorafgaand aan de vertoning.' Er gebeurden zoveel verschillende dingen. Het was een tragisch en dramatisch jaar, het begon met Finland in een staat van hoop en verwachting en het eindigde in wanhoop. Onthoud de gezichten van de protagonisten', zegt Von Bagh. 'Deze verloren tijd leeft in hen voort.'

Warme melk
Via de gezichten, maar zeker ook in hun zeer gedetailleerde verhalen, wordt het jaar 1939 chronologisch herbeleefd. Juist de kleine details - 'toen we wachtten op de trein kregen we een glas warme melk' - wordt dit bizarre jaar tot leven gewekt. Dit wordt afgewisseld met oorspronkelijke radiofragmenten, films en muziek uit die tijd. Een bijzonder oorlogsverhaal, dat meer over de angst voorafgaand aan de bom gaat. Over het niet geloven wat er komt, optimistische ontkenning. Sommige mensen geloofden zelfs niet dat oorlog er kwam omdat de Spelen kwamen. 'Dat zou het wel stoppen.'

Het contrast met de verwachtingsvolle voorbereidingen voor de Spelen van 1940 konden niet groter zijn. Aan het begin van de film was het grootste probleem of de sportieve prestaties van 'onze jongens' wel voldoende zou zijn voor goud. Tegen het einde van de film heerste een geheel ander vaderlandsgevoel: Of 'onze jongens' onze grond beschermen zouden.

Pas op 30 november begint de oorlog, met de winteraanslagen. Dat was het moment dat Finland de hoop verloor en, zoals een geïnterviewde het verwoordt, 'die ontzettende onschuld werd vernietigd'.