Meldpunt borstkanker nachtwerkers

De FNV begint een meldpunt voor vrouwen met borstkanker, die ten minste tien jaar nachtdiensten hebben gedraaid. De vakcentrale doet dit in navolging van Denemarken, waar zo’n tien verpleegkundigen met borstkanker schadevergoeding hebben ontvangen.

De FNV wil procedures voeren voor schadevergoeding. Maandag hebben zich al tientallen vrouwen gemeld, zegt directeur Jan Warning van het Bureau Beroepsziekten. ‘We denken dat het om duizenden vrouwen gaat.’ Hij voelt zich gesterkt door het kankeronderzoeksbureau IARC van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, dat nachtdiensten gaat classificeren als ‘mogelijk’ kankerverwekkend.

Onderzoeken tonen aan dat er verband bestaat tussen nachtdiensten en borstkanker. Uit het belangrijkste Amerikaanse onderzoek uit 2001 blijkt dat bij verpleegkundigen na dertig jaar nachtwerk de kans op borstkanker 36 procent hoger is dan bij verpleegkundigen die niet in nachtdienst werken.

Dierproeven
De onderzoeken bewijzen echter niet dat nachtdiensten ook de oorzaak zijn van borstkanker. ‘Dit is alleen aangetoond bij dierproeven’, zegt epidemioloog Matti Rookus van het Nederlands Kanker Instituut. ‘Maar dat kun je niet zomaar doortrekken naar mensen.’

Het Amerikaanse onderzoek waar een verband werd gevonden, is volgens haar de enige goede studie op dit gebied. ‘Dit is het enige onderzoek dat is gecorrigeerd voor andere factoren, zoals leefgewoonten of het laat krijgen van kinderen. Maar het is nog steeds maar één studie. Het kan bijvoorbeeld ook komen doordat mensen die 30 jaar nachtdienst volhouden, anders in elkaar zitten. Je kunt pas iets zeggen als het wordt bevestigd door onafhankelijk onderzoek.’

De actie van de FNV noemt ze ‘zorgelijk’. ‘Je maakt mensen erg ongerust. Als ze vijf jaar later kinderen krijgen, is de kans op borstkanker ook hoger. Ook bied je ze valse hoop op schadevergoeding.’

Donker
Verklaringen voor een mogelijke relatie tussen nachtdienst en borstkanker worden vaak gezocht in melatonine (zie ook publicaties in Oxford Journals en Epidemiology). Het lichaam maakt dit hormoon aan als het donker is. Omdat nachtwerkers in het licht zitten, daalt volgens de theorie het het melatonineniveau, waardoor de bescherming tegen kanker vermindert.

Het staat in elk geval vast dat ploegendiensten effect hebben op de gezondheid, zegt beroepsziektenspecialist Teake Pal van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Zo is er meer kans op hart-en vaatziekten en overgewicht. Ideaal is twee dagdiensten, twee avonddiensten en twee nachtdiensten achter elkaar, zegt hij. ‘Dat wordt het best verdragen. Mensen voelen zich ook goed bij een nachtdienst van een aantal weken, maar ik vraag me af of dat sociaal gezien wel prettig is.’ Ook power naps, korte dutjes, zouden goed zijn.

Volgens het CBS werkt 12 procent van de vrouwen ’s nachts.