Werknemers en gepensioneerden van grote multinationals en grote banken blijven buiten schot in de pensioencrisis. De pensioenen bij duizenden midden- en kleinbedrijven dreigen wel te worden verlaagd.

Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van de Volkskrant naar de dekkingsgraden bij honderd grote pensioenfondsen. Een grote meerderheid van de fondsen kampt met een tekort. 85 van de 100 hebben een dekkingsgraad lager dan de ondergrens van 105 procent.

Ruim dertig pensioenfondsen staan onder de 90 procentsgrens, waarbij de aankondiging van verlaging van pensioenuitkeringen onvermijdelijk is. Bedrijven als Shell, KLM en Unilever en banken als ABN Amro, ING, SNS en Rabobank hebben een redelijke pensioenbuffer. Dankzij de hogere premies en bijstortingen hoeven ze de pensioenen niet te korten.

Extra geld
KLM, ING, Shell, Unilever, IBM en SNS Bank bevinden zich nog boven de 105 procent. 'Grote concerns hebben de afgelopen jaren vaak extra geld gestort in de pensioenkas om tekorten weg te werken', zegt Martijn Vos, directeur pensioenen bij Ortec Finance. 'Hierdoor staan veel van deze fondsen er beter voor dan een aantal bedrijfstakpensioenfondsen.' Deze sectorfondsen werken vaak voor een groot aantal kleinere werkgevers. Ze kunnen de premie hoogstens met een paar procentpunten verhogen, maar dat zet minder zoden aan de dijk dan een paar flinke kapitaalinjecties.

Grote AEX-fondsen zoals Shell, ING en Elsevier hebben de afgelopen jaren miljarden in de pensioenkassen gestort. Meestal zijn ze op grond van de gemaakte afspraken verplicht dat te doen. Sommige ondernemingen, zoals Akzo Nobel, Arcadis en DSM, hebben hun fonds juist op afstand geplaatst zodat ze niet hoeven bij te springen in slechte tijden.

Extra korting
De kans is levensgroot dat de pensioenrechten van honderdduizenden werknemers en gepensioneerden in de metaalindustrie, bij kapperszaken, de vleeswarenindustrie, de verf- en drukinktindustrie en bij vlakglasproducenten met 10 tot 15 procent worden gekort. Ook bij bedrijven als Ballast Nedam, Hunter Douglas, Holland Casino en de ANWB dreigt een korting als de werkgever niet bijspringt. Ook notarissen en apothekers moeten vrezen voor een extra korting.

De problemen voor de pensioenfondsen zijn koren op de molen van FNV Bondgenoten. Deze bond is fel tegenstander van het pensioenakkoord van vakcentrales, werkgevers en minister Kamp. Een van de pijnpunten is dat de beleggingsrisico's naar de werknemers en gepensioneerden worden verschoven. Werkgevers hoeven niet meer bij te springen in tijden van nood. De kortingen die zullen worden aangekondigd, laten zien dat dit flinke consequenties heeft.

Enkele van de fondsen in de gevarenzone hebben dit jaar de pensioenen al verlaagd. Deze fondsen (Ballast Nedam, apothekers en notarissen) moeten waarschijnlijk voor de tweede keer snijden in de pensioenen.

De Nederlandsche Bank (DNB) wil dat de fondsen eind 2013 een minimale dekkingsgraad van circa 105 procent hebben.