'Drinkwater onnodig duur door hoge winst waterbedrijven'

Nederlandse drinkwaterbedrijven mogen straks veel meer winst gaan maken dan gerechtvaardigd is. De tarieven die gebruikers voor water moeten betalen, zullen dan stijgen.

Dat stellen belangenbehartigers van consumenten en bedrijfsleven. Volgens hen leidt de nieuwe drinkwaterwet tot enorme winsten voor de nutsbedrijven. De wet is juist opgesteld om te grote winstmarges te voorkomen.

Volgens VEMW, de club die de belangen behartigt van zakelijke watergebruikers, 'faalt het toezicht van de overheid'. Volgens de vereniging is het ministerie niet kritisch genoeg bij het vaststellen van plafonds voor de winsten van de drinkwaterbedrijven. 'De winsten die nu worden voorgesteld zijn buitenproportioneel', zegt Henk Brons, directeur bij VEMW. Een woordvoerder van de consumentenbond zegt dat het ontbreekt aan een onafhankelijke toezichthouder.

Monopolist
Na grote winsten van met name Evides in 2006 en 2007 besloot de overheid de drinkwatersector in te tomen. De bedrijven - in handen van provincies en gemeenten - zijn in hun leveringsgebied monopolist. Om misbruik van die positie te voorkomen is op 1 juli de drinkwaterwet in werking getreden, die tot doel heeft de tarieven te reguleren.

De wet is nog niet exact ingevuld. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu moet nog enkele parameters vaststellen, die de winstmarges van de bedrijven bepalen. Daartoe liet het ministerie een rapport opstellen, waartegen VEMW en Consumentenbond bezwaar maakten omdat zij de winstmarges te hoog vonden. De tweede berekening die het ministerie liet maken, leverde nog hogere winstmarges op. 'Te gek voor woorden', zegt Brons. 'Het ministerie gaat volledig voorbij aan onze kritiek.'

Risico
Kern van de kritiek is dat de drinkwaterbedrijven in overheidshanden zijn en nauwelijks financieel risico lopen. Dat profiel rechtvaardigt geen hoge winstmarges. VEMW vindt een rendement van 4,5 procent redelijk, terwijl PriceWaterhouseCoopers, dat het ministerie het laatste advies gaf, uitkomt op 6,5 procent.

Nu maken de meeste drinkwaterbedrijven nauwelijks winst, en keren vaak geen dividend uit. Uitzonderingen zijn Evides en Vitens, die water leveren in Zuidwest-Nederland en de noordelijke en oostelijke provincies. Volgens Theo Schmitz, directeur van brancheorganisatie Vewin van de drinkwaterbedrijven, waren die dividenduitkeringen uitzonderingen.

Vrees
Schmitz deelt de vrees voor de nieuwe drinkwaterwet echter wel. 'Het kan zijn dat de aandeelhouders van de drinkwaterbedrijven, gemeenten en provincies, juist door het bestaan van het winstplafond in de verleiding worden gebracht dat dividend ook op te gaan eisen.'

De discussie over de drinkwatertarieven is vergelijkbaar met die over energie. Eerder dit jaar stelde de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) vast dat voormalig minister Van der Hoeven van Economische Zaken in 2006 veel te hoge tarieven voor het transport van aardgas heeft vastgesteld. Dat heeft gastransporteur Gasunie bijna een miljard te veel aan inkomsten opgeleverd.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu noemt de kritiek op de drinkwaterwet 'voorbarig'. Er moet nog een advies komen van de NMa, waarna de staatssecretaris voor 1 november een besluit zal nemen.

Lees meer over de waterprijs in de Volkskrant van vandaag.