Nuon komt garanties duurzame energie niet na

AMSTERDAM - Energiebedrijf Nuon wil af van zijn zonnecelfabriek Helianthos in Arnhem. De fabriek wordt ofwel verkocht aan een Chinees bedrijf, ofwel gesloten. Het voornemen druist in tegen de garanties op het gebied van duurzame energie die de provincies kregen toen zij hun aandelen vorig jaar verkochten aan het Zweedse Vattenfall.

Een dezer dagen wordt het definitieve besluit genomen, blijkt uit vertrouwelijke stukken. Eerst moet de enige potentiële koper, het Chinese Hanergy, laten weten of het belangstelling heeft. Zo niet, dan volgt sluiting.

Omdat Hanergy van plan zou zijn de techniek naar China te verhuizen, verliest Nederland hoe dan ook de innovatieve flexibele zonnecellen waarmee Helianthos groot wilde worden. De afgelopen tien jaar heeft het project 15 miljoen euro subsidie gekregen van het Rijk en van de provincie Gelderland.

Strategische heroriëntatie
Het voornemen de Arnhemse fabriek van de hand te doen lijkt voort te vloeien uit de strategische heroriëntatie van Vattenfall, het Zweedse moederbedrijf van Nuon. Dat kondigde vorige maand aan dat het honderden miljoenen moet bezuinigen, en vooral wil inzetten op kernenergie.

Nuon werd vorig jaar overgenomen door Vattenfall. De aandeelhouders, met name de provincies Gelderland, Friesland en Noord-Holland en de gemeente Amsterdam, besloten pas hun goedkeuring te geven aan de overname nadat zij garanties hadden gekregen dat Vattenfall 'de huidige strategie met betrekking tot renewables zal voortzetten'.

Bemiddelen bij discussie
De daartoe opgerichte stichting, de Nuon Energy Public Assurance Foundation (Nepaf), acht het echter niet haar taak te controleren of die garanties worden nageleefd. 'Wij hebben alleen de verantwoordelijkheid te bemiddelen als er discussie ontstaat', zegt voorzitter Aad Groenenboom van de Nepaf.

Het zijn de voormalige eigenaren van Nuon - die een groot deel van hun aandelen nog niet hebben overgedragen - die deze discussie kunnen aanzwengelen. Daarvoor is het echter nog te vroeg, zegt een woordvoerder van de provincie Gelderland. 'We kunnen pas officieel reageren als we officieel weten wat er gaat gebeuren.' Tot dusver houdt Nuon vast aan de officiële lezing dat het een partner zoekt om in de zonnecellen te investeren. 'Er is sinds april niets veranderd', aldus een woordvoerder.

Belangrijk onderdeel
Helianthos was een belangrijk onderdeel van de strategie van Nuon ten aanzien van duurzaamheid. Het bedrijf stamt uit 1997, toen Akzo Nobel, Shell, TNO en drie universiteiten besloten goedkopere zonnecellen te gaan ontwikkelen. Die zouden op rollen plastic worden geproduceerd, in plaats van glas. Dat zou het veel makkelijker maken ze bijvoorbeeld als dakbedekking te gebruiken.

Nadat Nuon de techniek in 2006 van AkzoNobel kocht, opende het in juni vorig jaar met veel bombarie en geheimzinnigheid een proeffabriek in Arnhem om de productie te testen. 'Dit concept gaat zonne-energie betaalbaar maken voor iedereen', zei toenmalig Nuon-bestuursvoorzitter Øystein Løseth. Onder de bombastische zonsopgangklanken van Richard Strauss verklaarde hij de fabriek voor geopend.

Enthousiasme getemperd
Nu, gepromoveerd tot bestuursvoorzitter van Vattenfall, is zijn enthousiasme kennelijk getemperd. In interne documenten staat dat de technologie van Helianthos weliswaar 'bijna klaar is om te worden opgeschaald', maar 'geen core business is van Nuon of Vattenfall'. Daarom moet 'niet verder worden geïnvesteerd' in een echte fabriek.

De afgelopen vier jaar heeft Nuon tussen 50 en 100 miljoen in Helianthos gestoken. De komende vijf jaar zou nog eens 200 miljoen euro nodig zijn voor de nieuwe fabriek, en daarna 50 miljoen per jaar voor nog meer fabrieken.

Het eindspel rond Helianthos is  Project Dawn (Dageraad) gedoopt. Er zijn volledig uitgewerkte schema's voor de verkoop aan Hanergy en voor complete opheffing. In dat laatste geval zullen zestig medewerkers worden ontslagen. Volgens interne bronnen wil Nuon voor het einde van het jaar van Helianthos af zijn. Het is daarom maar de vraag of alternatieven een serieuze kans krijgen. Het verlies van Helianthos zou volgens strategen bij Nuon vergelijkbare emoties kunnen oproepen als bij de sluiting van medicijnenfabrikant Organon.
'Er is een aanzienlijk risico voor negatieve reacties van pers en politiek, aangezien Helianthos als een groen, innovatief bedrijf wordt gezien, met recente onderzoekssuccessen (een wereldrecord) en veel subsidies', staat in een memo.