‘Hoge hypotheekrente door tekort spaargeld’

Een structureel tekort aan spaargeld is de oorzaak van de relatief hoge hypotheekrente in Nederland. Hierdoor betalen Nederlandse banken een hoge spaarrente die ze doorberekenen aan bedrijven en particulieren die geld lenen.

Dit zei Floris Deckers, bestuursvoorzitter van Van Lanschot Bankiers, dinsdag bij de presentatie van de halfjaarcijfers. Deckers reageerde op de constatering dat de rente op hypotheken hoger is dan in omringende landen. Consumentenorganisaties verwijten banken de lagere rente niet door te geven aan hun klanten. Vereniging Eigen Huis (VEH) vergeleek bijvoorbeeld de interbancaire rente (euribor) en het tarief voor hypotheken met een variabele rente en concludeerde dat banken steeds meer aan hun klanten verdienen.

Volgens Deckers is dit maar de helft van het verhaal. ‘De situatie in Nederland is anders dan in bijvoorbeeld Duitsland en België’, aldus de bankier. ‘Daar is veel meer spaargeld in verhouding tot het uitstaande hypotheekbedrag.’

Nederlanders zetten wel veel geld opzij, maar slechts een klein deel in de vorm van spaargeld. Veel meer geld staat vast bij pensioenfondsen en verzekeraars. ‘Hierdoor is spaargeld relatief schaars’, zegt Deckers. Dit verklaart volgens hem waarom de rente op spaarrekeningen ook hoger is dan in de buurlanden. Banken hebben dat geld hard nodig en kunnen zich niet veroorloven spaargeld te laten weglekken naar de concurrent.

Nederlanders hebben op spaarrekeningen bijna 300 miljard euro staan. Om huizen te financieren, hebben huizenbezitters 700 miljard euro geleend. ‘Er is een gat van 400 miljard’, stelt Deckers.

De strijd om het schaarse spaargeld heeft voor de klant het voordeel dat de bank bereid is een relatief hoge rente te betalen. ‘Banken kunnen niet anders dan de duurdere prijs van hun grondstof doorberekenen aan hun klanten. Bedrijven betalen hierdoor een toeslag. Dat is slecht. Ondernemers moeten tenslotte zorgen voor het economisch herstel.’

Banken hebben volgens Deckers weinig uitwijkmogelijkheden. ‘Banken vertrouwen elkaar nog steeds niet volledig. De interbancaire markt is nog dood’, zegt de bestuursvoorzitter. Deckers weet niet wanneer deze markt weer gaat functioneren. ‘Het herstel van vertrouwen gaat langzamer dan we hopen. Vertrouwen komt te voet. Ik heb de indruk dat het schuifelend gaat.’

Bij Van Lanschot is de marge tussen de spaarrente en de leenrente gestegen van 1,3 naar 1,6 procent. ‘De marge is weer op een genormaliseerd niveau’, aldus Deckers. De winst van Van Lanschot steeg het eerste half jaar met 11 procent naar 287 miljoen euro.